{"id":16294,"date":"2022-01-02T08:58:00","date_gmt":"2022-01-02T07:58:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/?p=16294"},"modified":"2022-09-02T09:03:04","modified_gmt":"2022-09-02T07:03:04","slug":"patroni-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/patroni-2022\/","title":{"rendered":"Patroni 2022"},"content":{"rendered":"\n

PATRONI 2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej<\/strong> podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o uhonorowaniu wybitnych postaci jak r\u00f3wnie\u017c epoki, kt\u00f3ra okre\u015bli\u0142a nasz\u0105 narodow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, podejmuj\u0105c okoliczno\u015bciowe uchwa\u0142y. W my\u015bl wspomnianej decyzji patronami roku 2022 zostali: Maria Grzegorzewska<\/strong>, Maria Konopnicka<\/strong>, Ignacy \u0141ukasiewicz<\/strong>, J\u00f3zef Mackiewicz<\/strong>, Wanda Rutkiewicz, J\u00f3zef Wybicki<\/strong> oraz Romantyzm Polski<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Maria Grzegorzewska <\/strong>(1888-1967) \u2013 naukowiec, pedagog specjalny, tyflopedagog, tyflopsycholog, dzia\u0142aczka spo\u0142eczna. Jak pisa\u0142 o niej W. Oko\u0144 \u201ewyj\u0105tkowa posta\u0107, uczona o z\u0142otym sercu, kreatorka pedagogiki specjalnej w Polsce\u201d. <\/em>W roku 1922 powo\u0142a\u0142a do \u017cycia Pa\u0144stwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej i zosta\u0142a jego dyrektorem, niemal\u017ce do ko\u0144ca \u017cycia pe\u0142ni\u0105c w nim funkcje kierownicze. \u201eDrzwi do jej gabinetu i do jej mieszkania by\u0142y stale otwarte zar\u00f3wno dla kadry, jak i dla student\u00f3w\u201d. <\/em>W gronie pracownik\u00f3w znale\u017ali si\u0119: J\u00f3zefa Joteyko, Maria Librachowa, Janina Doroszewska (jej p\u00f3\u017aniejsza nast\u0119pczyni), Janusz Korczak, Stanis\u0142aw Posner czy W\u0142adys\u0142aw Sterling. Co istotne wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z tw\u00f3rczyni\u0105 Instytutu wszyscy oni konsekwentnie trzymali si\u0119 has\u0142a : \u201eNie ma kaleki \u2013 jest cz\u0142owiek\u201d. <\/em>W roku 2022 r. mija zatem 100 rocznica za\u0142o\u017cenia rzeczonej plac\u00f3wki funkcjonuj\u0105cej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pod nazw\u0105 Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Sejm w podj\u0119tej uchwale zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce \u201eJej dzie\u0142a stanowi\u0105 inspiracj\u0119 dla kolejnych badaczy i tw\u00f3rc\u00f3w akademickiej pedagogiki specjalnej oraz praktyki edukacyjnej, terapeutycznej i rehabilitacyjnej. Szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 nada\u0142a pracy nauczyciela-wychowawcy, kt\u00f3rego widzia\u0142a jako cz\u0142owieka bogatego wewn\u0119trznie, charyzmatycznego i empatycznego\u201d<\/em> \u2013 dodali pos\u0142owie. Grzegorzewska w opinii W. Okonia ze swojej pasji uczyni\u0142a dzie\u0142o \u017cycia, je\u015bli za\u015b chodzi o rozw\u00f3j pedagogiki specjalnej w Polsce to mia\u0142a ona w nim sw\u00f3j nietuzinkowy wk\u0142ad: opracowa\u0142a fundamentalne teoretyczne za\u0142o\u017cenia oraz metodologi\u0119, a do tego zorganizowa\u0142a rozleg\u0142e badania naukowe i uczyni\u0142a z omawianej dyscypliny przedmiot studi\u00f3w akademickich dodatkowo wzbogacaj\u0105c j\u0105 autorskimi badaniami i pracami o \u015bwiatowym poziomie. \u201eDzieli\u0142a si\u0119 ni\u0105 jak chlebem z rzeszami nauczycieli szk\u00f3\u0142 specjalnych i tysi\u0105cami, tysi\u0105cami dzieci potrzebuj\u0105cych pomocy\u201d.<\/em> Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce w procesie wychowania wysoko ceni\u0142a rol\u0119 sztuki i uczu\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Maria Stanis\u0142awa<\/strong> Konopnicka<\/strong>, z domu Wasi\u0142owska, pseud. Jan Sawa, Jan War\u0119\u017c, Mruczys\u0142aw Pazurek, Piotr Surma (1842-1910)- poetka, nowelistka, autorka utwor\u00f3w dla dzieci, publicystka, krytyk literacki, t\u0142umaczka.  Z uwagi na fakt, i\u017c w maju bie\u017c\u0105cego roku przypada 180. rocznica jej urodzin Sejm postanowi\u0142 uhonorowa\u0107 jedn\u0105 z najwybitniejszych pisarek w historii literatury polskiej, tw\u00f3rczyni\u0119 \u201eRoty\u201d \u2013 g\u0142osi tre\u015b\u0107 uchwa\u0142y przyj\u0119tej przez Izb\u0119. Pos\u0142owie opisali w niej \u017cyciorys Konopnickiej oraz jej dorobek literacki. \u201eDokona\u0142a prze\u0142omu w polskiej literaturze dla dzieci, podnosz\u0105c t\u0119 dziedzin\u0119 pisarstwa na wy\u017cyny artyzmu. Za pomoc\u0105 utwor\u00f3w literackich protestowa\u0142a przeciwko antypolskiej polityce zaborc\u00f3w i niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142a protest \u015bwiatowej opinii publicznej przeciwko niemieckim represjom wobec dzieci polskich we Wrze\u015bni w latach 1901\u20131902 i ustawom wyw\u0142aszczeniowym. Walczy\u0142a o prawa kobiet oraz pomaga\u0142a uwi\u0119zionym z przyczyn politycznych przez rosyjskie w\u0142adze\u201d \u2013 napisali pos\u0142owie w uchwale<\/em>. A. Brodzka pisze o M. Konopnickiej w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: \u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107 Konopnickiej, odwa\u017cna, aktualna, a zarazem mocno zro\u015bni\u0119ta z post\u0119pow\u0105 tradycj\u0105 romantyczn\u0105, budzi\u0142a w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych wiele dyskusji, ale nawet przeciwnicy ideowi nie kwestionowali jej wybitnej rangi. (\u2026) tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poetycka Konopnickiej zachowa\u0142a r\u00f3\u017cnorodne drogi oddzia\u0142ywania. Odczytywane w perspektywie historycznej, poezje jej s\u0105 gor\u0105cym \u015bwiadectwem do\u015bwiadcze\u0144 narodu i przyk\u0142adem osobistej odwagi w poszukiwaniu rozwi\u0105za\u0144 spo\u0142ecznych zgodnych z potrzebami i wol\u0105 mas ludowych. (\u2026) Tym mocniej, mimo przemiany prozy powie\u015bciowej w ostatnim p\u00f3\u0142wieczu, trwa oddzia\u0142ywanie Konopnickiej-nowelistki. Odkrywczo\u015b\u0107 portret\u00f3w psychologicznych, dramatyzm uczu\u0107 i subtelno\u015b\u0107 nastroj\u00f3w, oryginalny i wyrazisty tok narracji czyni\u0105 z nich \u017cyw\u0105 i sugestywn\u0105 lektur\u0119\u201d. <\/em>W opracowanej przez I. Szczepa\u0144sk\u0105  publikacji czytamy, \u017ce najlepsz\u0105 form\u0119 oddania ho\u0142du jej pami\u0119ci stanowi mo\u017cliwie najszersza popularyzacja  utwor\u00f3w, nie tylko wci\u0105\u017c \u017cywych, ale te\u017c r\u00f3wnie ch\u0119tnie czytanych, kt\u00f3re w jej opinii przemawiaj\u0105 do szerokiego wachlarza odbiorc\u00f3w swoj\u0105 prostot\u0105 i komunikatywno\u015bci\u0105, ale te\u017c pi\u0119knem i wyj\u0105tkow\u0105 czysto\u015bci\u0105 j\u0119zyka<\/em>. Bije z nich wielka \u017carliwo\u015b\u0107 uczuciowa, bezpo\u015brednie zaanga\u017cowanie autorki w przedstawiane sprawy, humanistyczny protest przeciw spo\u0142ecznej krzywdzie i ludzkiej niedoli. Przyci\u0105ga uwag\u0119 znajomo\u015b\u0107  psychiki ludzkiej i umiej\u0119tno\u015b\u0107 wczuwania si\u0119 w prze\u017cycia bohater\u00f3w. Dlatego te\u017c warto zaznajomi\u0107 si\u0119 lub od\u015bwie\u017cy\u0107 dawn\u0105 znajomo\u015b\u0107 z ksi\u0105\u017ckami Konopnickiej, z jej poezj\u0105 i nowelami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ignacy (Jan J\u00f3zef) \u0141ukasiewicz <\/strong>(1822-1882), farmaceuta, pionier \u015bwiatowego przemys\u0142u naftowego; w roku 1852 wraz z J. Zehem w laboratorium przy aptece podda\u0142 destylacji rop\u0119 naftow\u0105 i uzyska\u0142 naft\u0119. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c autorem projektu lampy naftowej, skonstruowanej w 1853 przez lwowskiego blacharza A. Bratkowskiego, kt\u00f3r\u0105 zastosowa\u0142 do o\u015bwietlenia w szpitalu lwowskim 31 lipca 1853 roku. Rok p\u00f3\u017aniej wsp\u00f3lnie z T. Trzecieskim za\u0142o\u017cy\u0142 w B\u00f3brce w powiecie kro\u015bnie\u0144skim uwa\u017can\u0105 za pierwsz\u0105 na \u015bwiecie kopalni\u0119 ropy naftowej. W roku 1856 w Ulaszowicach ko\u0142o Jas\u0142a za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 destylarni\u0119 ropy naftowej, poza rop\u0105 uzyskiwano w nich oleje i smary do maszyn, asfalt oraz gudrin\u0119 (rodzaj parafiny). Potem powsta\u0142o kilka kolejnych rafinerii. Jego produkty nagrodzono na wystawie powszechnej w Wiedniu w roku 1873. Trzy lata p\u00f3\u017aniej \u0141ukasiewicz za\u0142o\u017cy\u0142 Towarzystwo Naftowe dla Opieki i Rozwoju Przemys\u0142u i G\u00f3rnictwa Naftowego w Galicji, kt\u00f3re od roku 1880 funkcjonowa\u0142o pod nazw\u0105: Krajowe Towarzystwo Naftowe. Na przestrzeni lat 1881-1882 by\u0142 jego prezesem. W swoich zak\u0142adach organizowa\u0142 kasy brackie (bratnia pomoc). W latach 1877- 81 by\u0142 pos\u0142em do galicyjskiego Sejmu Krajowego. J. Sikora w swoim opracowaniu po\u015bwi\u0119conym Ignacemu \u0141ukasiewiczowi cytuje jego s\u0142owa: \u201eCz\u0142owiek na \u015bwiecie jest jak \u017co\u0142nierz na warcie \u2013 dop\u00f3ki \u017cyje, pracowa\u0107 musi, a co zapracuje, tego do grobu nie zabierze, przyda si\u0119 to dla innych ludzi\u201d <\/em>podkre\u015blaj\u0105c przy tym jak bardzo przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 on nie tylko Polakom, ale ca\u0142ej ludzko\u015bci. Z kolei J. D\u0119bski pisa\u0142 o nim: \u201eObowi\u0105zkowo\u015bci\u0105 i wyj\u0105tkow\u0105 pracowito\u015bci\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 Ignacy \u0141ukasiewicz przez ca\u0142e \u017cycie: od \u0142awy szkolnej a\u017c do urz\u0105dzania i zarz\u0105dzania kopalniami i destylarniami naftowymi. Praca wyrobi\u0142a w nim nieprzeci\u0119tne warto\u015bci umys\u0142owe i moralne. Ofiarna praca nada\u0142a jego pi\u0119knej postaci wyraz szlachetny i rozumny, wyrze\u017abi\u0142a rysy, kt\u00f3re odnajdujemy w portretach wielu rewolucjonist\u00f3w, powsta\u0144c\u00f3w lat 1848 i 1863. Pracowa\u0142 do ostatnich dni \u017cycia przez blisko lat 50, gdy odliczymy 2 lata wi\u0119zienia. Par\u0119 dni choroby (zapalenie p\u0142uc) powali\u0142y \u017celazny, zdawa\u0142o si\u0119 jego organizm<\/em>\u201d. W tym roku w marcu przypada 200. rocznica jego urodzin, w styczniu za\u015b 140. rocznica \u015bmierci. Pos\u0142owie w uchwale zaakcentowali, \u017ce \u201eNale\u017cy on do zaszczytnego grona Polak\u00f3w, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 odcisn\u0119\u0142a wielki i pozytywny wp\u0142yw na rozw\u00f3j naszej Ojczyzny, jak r\u00f3wnie\u017c ca\u0142ego \u015bwiata\u201d<\/em> zwr\u00f3cili te\u017c uwag\u0119 na jego patriotyczne zaanga\u017cowanie jak cho\u0107by udzia\u0142 w konspiracji podczas Powstania Krakowskiego, wsparcie finansowe Powstania Styczniowego i pomoc jego uczestnikom. \u0141ukasiewicz by\u0142 tak\u017ce filantropem i dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym. Sejm zdecydowa\u0142 o ustanowieniu go patronem roku 2022 \u201eszczeg\u00f3lnie ze wzgl\u0119du na wielkie i niezwyk\u0142e zas\u0142ugi dla przemys\u0142u i gospodarki Polski, a tak\u017ce Jego zaanga\u017cowanie w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny oraz dba\u0142o\u015b\u0107 o pracownik\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Mackiewicz<\/strong> (1902-1985), powie\u015bciopisarz, publicysta. Brat Stanis\u0142awa Cata. Jako ucze\u0144 uczestniczy\u0142 w wojnie polsko-bolszewickiej, walczy\u0142 te\u017c w bitwie warszawskiej. By\u0142 jednym z najwybitniejszych prozaik\u00f3w polskich XX w. W jego koncepcji powie\u015bci \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 elementy dokumentalne i interesuj\u0105ca fabu\u0142a. Mackiewicz reprezentowa\u0142 tradycj\u0119 Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, zwalcza\u0142 totalitaryzm, zw\u0142aszcza w jego sowieckiej formie. Jego wyraziste pogl\u0105dy polityczne i pasja polemiczna spowodowa\u0142y, \u017ce sta\u0142 si\u0119 postaci\u0105 kontrowersyjn\u0105. W kwietniu bie\u017c\u0105cego roku przypada 120. rocznica jego urodzin. Pos\u0142owie w podj\u0119tej uchwale uznaj\u0105c go za jednego z najwi\u0119kszych pisarzy polskich zwr\u00f3cili uwag\u0119, \u017ce Mackiewicz \u201ew swej tw\u00f3rczo\u015bci przedstawia\u0142 \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w pogranicza polsko-litewsko-bia\u0142oruskiego na tle prze\u0142omowych wydarze\u0144 historycznych i odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do tradycji wielonarodowej I Rzeczypospolitej\u201d.<\/em> Zaakcentowali r\u00f3wnie\u017c jego jednoznaczn\u0105 postaw\u0119 pisz\u0105c \u201eBy\u0142 nieprzejednanym wrogiem totalitaryzm\u00f3w, szczeg\u00f3lnie komunizmu, poszukiwa\u0142 wszystkiego, co mog\u0142oby \u0142\u0105czy\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, w tym antybolszewick\u0105 opozycj\u0119 w Rosji, na drodze ku wolno\u015bci narod\u00f3w\u201d. <\/em>Wobec powy\u017cszego ustanowiono go patronem 2022 r., \u201euznaj\u0105c wielko\u015b\u0107 jego dorobku wytrwale wspieraj\u0105cego idee: niepodleg\u0142o\u015bci Polski, wolno\u015bci i przyjaznego wsp\u00f3\u0142istnienia narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej i niez\u0142omnego oporu przeciwko komunizmowi”. <\/em>R. Beller pisze o nim: \u201eMackiewicz nie mie\u015bci\u0142 si\u0119 w \u017cadnych schematach. Do ko\u0144ca swojego \u017cycia pozostawa\u0142 bezkompromisowy w swojej walce z Imperium Z\u0142a. Wskazywa\u0142 i g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0142 o zagro\u017ceniach, jakie niesie komunizm. By\u0142 przeciwny jakiejkolwiek formie flirtu z komunizmem\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wanda Rutkiewicz<\/strong>, z domu B\u0142aszkiewicz (1943-1992) alpinistka, z zawodu elektronik. Wspina\u0142a si\u0119 w Tatrach, g\u00f3rach Norwegii, Alpach (1973 pierwsze kobiece przej\u015bcia pn. filara Eigeru, 1978 \u2013 pn. \u015bciany Matterhornu zim\u0105). 16 pa\u017adziernika 1978 roku wesz\u0142a na Mount Everest jako 3 kobieta na \u015bwiecie i pierwsza Europejka, a 23 czerwca 1986 roku jako pierwsza kobieta zdoby\u0142a drugi szczyt Ziemi \u2013 K2 (w Karakorum). Realizuj\u0105c plan zdobycia 14 o\u015bmiotysi\u0119cznik\u00f3w wesz\u0142a na 8 szczyt\u00f3w, zgin\u0119\u0142a podczas pr\u00f3by wej\u015bcia na dziewi\u0105ty pod K’angcz’endz\u00f6ng\u0105 na wysoko\u015bci ok 8300 m (jej cia\u0142a nie odnaleziono). Rutkiewicz by\u0142a r\u00f3wnie\u017c autork\u0105 film\u00f3w z wypraw alpinistycznych i ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych g\u00f3rskiej tematyce. Otrzyma\u0142a liczne odznaczenia w tym m.in.: Krzy\u017c Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979), Gwiazd\u0119 Zas\u0142ugi Pakistanu (1991), czy po\u015bmiertnie Medal im. Kr\u00f3la Alberta I (1994). W maju 2022 roku mija 30. rocznica jej \u015bmierci. Pos\u0142owie w podj\u0119tej uchwale wr\u00f3cili do s\u0142\u00f3w Jana Paw\u0142a II wypowiedzianych do Rutkiewicz w trakcie wizyty w Polsce rok po obj\u0119ciu papiestwa \u201eDobry B\u00f3g tak chcia\u0142, \u017ce tego samego dnia weszli\u015bmy tak wysoko<\/em>\u201d. Karol Wojty\u0142a bowiem 16 pa\u017adziernika 1978 roku zosta\u0142 papie\u017cem. Podkre\u015blili przy tym, \u017ce \u201ePokonywa\u0142a bariery, zosta\u0142a prekursork\u0105 kobiecych zespo\u0142\u00f3w g\u00f3rskich, bo nie godzi\u0142a si\u0119, by zdolne alpinistki by\u0142y wy\u0142\u0105cznie broszkami w m\u0119skich wyprawach. Imponowa\u0142a si\u0142\u0105, sprawno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 i niezwyk\u0142\u0105 inteligencj\u0105\u201d. Co wi\u0119cej w latach 80. Wanda Rutkiewicz nale\u017ca\u0142a do \u201eSolidarno\u015bci\u201d, dzia\u0142a\u0142a te\u017c w opozycji demokratycznej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef (Rufin) Wybicki <\/strong>(1747-1822) \u2013 dzia\u0142acz polityczny, pisarz i publicysta, autor polskiego hymnu Narodowego \u201eMazurek D\u0105browskiego\u201d,<\/em> wielokrotny pose\u0142 na Sejm, jeden z inicjator\u00f3w Konfederacji Barskiej, uczestnik prac wdra\u017caj\u0105cych Konstytucj\u0119 3 Maja, wsp\u00f3\u0142organizator Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej. W marcu 2022 przypada 200. rocznica jego \u015bmierci. W przysz\u0142ym roku b\u0119dziemy obchodzi\u0107 275. rocznic\u0119 jego urodzin oraz 225-lecie powstania \u201ePie\u015bni Legion\u00f3w Polskich we W\u0142oszech\u201d, czyli \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d<\/em>, kt\u00f3ra w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym sta\u0142a si\u0119 naszym hymnem narodowym. W. Zajewski pisa\u0142 o nim: \u201eWybickiemu, wychowanemu w \u201eepoce \u015bwiate\u0142\u201d, nie by\u0142a obca bodaj \u017cadna humanistyczna dziedzina aktywno\u015bci ludzkiej. Interesowa\u0142o go prawo i poezja, teatr i architektura, ekonomia polityczna i geografia, historia i archeologia, geologia i kultura antyczna. Ale naprawd\u0119 to mia\u0142 on tylko jedn\u0105 pasj\u0119: polityk\u0119\u201d.<\/em> \u201eTo J\u00f3zef Wybicki z gen. Janem Henrykiem D\u0105browskim napisali odezw\u0119 do Polak\u00f3w powo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 na s\u0142owa Napoleona oraz stworzyli zr\u0119by Ksi\u0119stwa Warszawskiego\u201d<\/em> \u2013 napisali pos\u0142owie w uchwale. Wybicki by\u0142 tak\u017ce autorem m.in. wierszy, komedii obyczajowych i politycznych, tragedii historycznych, librett operowych. J. W\u00f3jcicki w swojej ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej Wybickiemu  pisa\u0142: \u201eznamy [Go] g\u0142\u00f3wnie jako tw\u00f3rc\u0119 naszego hymnu narodowego \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d, natomiast mniej wiemy o jego udziale w wielkich wydarzeniach i walkach okresu ko\u015bciuszkowskiego i napoleo\u0144skiego. Dramatyczne losy tego niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka, bojownika o wolno\u015b\u0107 i m\u0119\u017ca stanu zas\u0142uguj\u0105 na bli\u017csze poznanie. Przez ca\u0142e swe d\u0142ugie \u017cycie pozostawa\u0142 w s\u0142u\u017cbie spo\u0142ecznej, okazuj\u0105c nieugi\u0119to\u015b\u0107, wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i po\u015bwi\u0119cenie sprawie narodu\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Romantyzm Polski <\/strong>\u2013 J. Lupas-Rutkowska zwraca uwag\u0119, \u017ce szczeg\u00f3lna sytuacja porozbiorowej Polski sprawi\u0142a, \u017ce romantyzm rozwija\u0142 si\u0119 w bliskiej zale\u017cno\u015bci z wydarzeniami politycznymi, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 wyznacznikiem wi\u0119kszo\u015bci dat kluczowych z punktu widzenia wewn\u0119trznego rozwoju literatury. By\u0142 on pierwszym wielkim pr\u0105dem, kt\u00f3ry wkroczy\u0142 na grunt literatury i sztuki w spos\u00f3b prze\u0142omowy, w atmosferze spor\u00f3w i konfliktu pokole\u0144. W naszym kraju \u00f3w sp\u00f3r okre\u015blany jest mianem walki klasyk\u00f3w z romantykami, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w latach trzydziestych XIX w., a jej zwie\u0144czeniem by\u0142 wybuch powstania listopadowego. M. Straszewska pisze: Romantyzm polski stanowi\u0142 narodow\u0105 odmian\u0119 z\u0142o\u017conego pr\u0105du ideowego, literackiego i artystycznego. \u00d3w pr\u0105d powsta\u0142y na prze\u0142omie wiek\u00f3w w Niemczech, poprzedzony za\u015b zjawiskami \u201epreromantycznymi\u201d r\u00f3wnie\u017c w kulturze angielskiej i francuskiej, zdeterminowa\u0142 charakter literatury i sztuki w Europie w pierwszej w pierwszej po\u0142owie XIX wieku. M. Kuziak w ksi\u0105\u017cce \u201eEpoki literackie : od antyku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u201d<\/em> (Hanczakowski M. i in.) zwraca uwag\u0119, i\u017c niesprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci, jakie towarzyszy\u0142y rozwojowi literatury romantyzmu krajowego sprawi\u0142y, \u017ce powiela\u0142a ona wzorce romantyzmu przedlistopadowego, zmieniaj\u0105c je oczywi\u015bcie zgodnie z potrzeb\u0105 chwili. By\u0142y to lata popowstaniowych represji, t\u0142umienia polskiego \u017cycia intelektualnego i artystycznego, ale te\u017c odci\u0119cia od literatury emigracji i europejskiej kultury. W zwi\u0105zku z tym literatura zajmowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim problematyk\u0105 narodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105, d\u0105\u017c\u0105c do realizmu. Charakterystyczne jest nawi\u0105zywanie do wzorc\u00f3w pie\u015bni ludowej (\u015bpiewno\u015b\u0107), korzystanie z wczesnoromantycznej metaforyki (walka, m\u0142odo\u015b\u0107) czy te\u017c stylistyki emigracyjnego romantyzmu (aluzje biblijne). Na stronie https:\/\/www.sejm.gov.pl\/<\/a> czytamy: \u201eW 1822 r. w Wilnie ukaza\u0142y si\u0119 \u201eBallady i romanse\u201d Adama Mickiewicza, zawarte w tomiku poetyckim, kt\u00f3ry wyznaczy\u0142 pocz\u0105tek polskiego romantyzmu. Wtedy po raz pierwszy ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142o dzienne \u201eRomantyczno\u015b\u0107\u201d, \u201ePowr\u00f3t taty\u201d, \u201e\u015awitezianka\u201d, \u201ePani Twardowska\u201d, bez kt\u00f3rych trudno wyobrazi\u0107 sobie ostatnich dwie\u015bcie lat polskiej kultury\u201d \u2013 napisali pos\u0142owie w uchwale ustanawiaj\u0105cej rok 2022 Rokiem Romantyzmu Polskiego. \u201eZrodzi\u0142a si\u0119 epoka, w kt\u00f3rej tworzyli genialni arty\u015bci, my\u015bliciele i dzia\u0142acze polityczni, kt\u00f3rzy w sytuacji narodowej niewoli stworzyli kraj duchowej wolno\u015bci, rozwin\u0119li programy niepodleg\u0142o\u015bciowe, a zarazem wynie\u015bli polsk\u0105 muzyk\u0119, literatur\u0119 i malarstwo do rangi czo\u0142owych osi\u0105gni\u0119\u0107 kultury europejskiej\u201d \u2013 doda\u0142a Izba. <\/em>Sejm zwr\u00f3ci\u0142 przy tym uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na innych z grona najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w epoki romantyzmu: Juliusza S\u0142owackiego, Zygmunta Krasi\u0144skiego, Cypriana Norwida w dziedzinie literatury, <\/em>Fryderyka Chopina i Stanis\u0142awa Moniuszk\u0119 w obszarze muzyki, Piotra Micha\u0142owskiego i Jana Matejk\u0119 w sferze malarstwa. \u201eBez Maurycego Mochnackiego i jego pism o wolnych Polakach, bez wieszcz\u00f3w Mickiewicza i S\u0142owackiego, pochowanych w kr\u00f3lewskich kryptach, bo Polacy uznali, \u017ce kr\u00f3lom Polski s\u0105 r\u00f3wni, nie by\u0142oby Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego czy Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich. To z romantyzmu wyr\u00f3s\u0142 nowoczesny mesjanizm Jana Paw\u0142a II i unikatowy w dziejach \u015bwiata ruch Solidarno\u015b\u0107\u201d \u2013 zaznaczyli pos\u0142owie w przyj\u0119tym dokumencie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z kolei na mocy uchwa\u0142 Senatu<\/strong> patronami roku 2022 zostali: W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, Bronis\u0142aw Geremek, Ignacy \u0141ukasiewicz <\/strong>(uhonorowany r\u00f3wnie\u017c przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej) i Bruno Schulz.<\/strong> Rok 2022 zosta\u0142 te\u017c Rokiem Botaniki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski<\/strong> (1922-2015) – historyk, pisarz, polityk, wi\u0119zie\u0144 obozu Auschwitz, od roku 1942 w konspiracji, uczestnik akcji pomocy \u017bydom w ramach spo\u0142ecznej organizacji katolickiej o charakterze ponadpartyjnym  \u201eFront Odrodzenia Polski\u201d<\/em>; od sierpnia 1942 w AK, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Rady Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d, od grudnia 1942 do maja 1944 redaktor miesi\u0119cznika \u201ePrawda M\u0142odych\u201d.<\/em> Na stronie https:\/\/www.senat.gov.pl\/<\/a> czytamy: \u201ePracowa\u0142 w Wydziale Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy G\u0142\u00f3wnej Armii Krajowej, a tak\u017ce w Departamencie Spraw Wewn\u0119trznych Delegatury Rz\u0105du RP na Kraj. Jako \u017co\u0142nierz AK walczy\u0142 w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie by\u0142 represjonowany, dwukrotnie wi\u0119ziony. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Radiem Wolna Europa. Wyk\u0142ada\u0142 na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a tak\u017ce na uniwersytetach w Monachium, Eichst\u04d3tt i Augsburgu. Zak\u0142ada\u0142 Komitet Obrony Prze\u015bladowanych za Przekonania przy Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. W stanie wojennym by\u0142 internowany. W wolnej Polsce pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 ambasadora RP w Austrii, dwukrotnie sprawowa\u0142 urz\u0105d ministra spraw zagranicznych (1995 i 2000\u201301). W okresie 2007\u20132015 by\u0142 sekretarzem stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w. By\u0142 przewodnicz\u0105cym Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa, a tak\u017ce senatorem IV kadencji (1997\u20132001). W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski by\u0142 jednym z pierwszych Polak\u00f3w, kt\u00f3rym nadano tytu\u0142 Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. W 1995 roku prezydent Lech Wa\u0142\u0119sa odznaczy\u0142 go Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego\u201d.<\/em> W uchwale ustanawiaj\u0105cej W. Bartoszewskiego patronem roku 2022 senatorowie wskazali, \u017ce jest to rok w kt\u00f3rym przypada 100. rocznica urodzin tego wszechstronnego cz\u0142owieka, nietuzinkowej osobowo\u015bci: humanisty, historyka, publicysty, dziennikarza, pisarza, wyk\u0142adowcy, dyplomaty oraz polityka. Zaznaczyli przy tym, \u017ce W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski by\u0142 wi\u0119\u017aniem Auschwitz, a po wojnie dzia\u0142a\u0142 na rzecz pojednania mi\u0119dzy Polakami, Niemcami i \u017bydami. W podj\u0119tej uchwale czytamy, \u017ce \u201eWytatuowany na przedramieniu obozowy numer 4427 uwiarygadnia\u0142 jego s\u0105dy przedstawiane Niemcom i Austriakom\u201d<\/em>. Senatorowie podkre\u015blili r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jego nie\u0142atwe s\u0142owa kierowane do Polak\u00f3w stawa\u0142y si\u0119 wiarygodne za spraw\u0105 dwukrotnego aresztowania i pi\u0119cioletniego pobytu w stalinowskim wi\u0119zieniu. \u201eT\u0142umaczy\u0142, \u017ce prawda le\u017cy tam, gdzie le\u017cy i on nic na to nie mo\u017ce poradzi\u0107. Ale jego prawda mia\u0142a jednocze\u015bnie moc oczyszczaj\u0105c\u0105; nie by\u0142a rytualnym oskar\u017ceniem, lecz fundamentem dla nowej budowy. Jego osobista historia, historia jego miasta i kraju s\u0142u\u017cy\u0142a mu do stawiania tamy dla nurt\u00f3w ideologicznych, kt\u00f3re relatywizowa\u0142y tragiczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107\u201d. <\/em>Akcentowali przy tym, \u017ce W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski chcia\u0142, by\u015bmy pozostali wierni jego maksymie, kt\u00f3ra brzmia\u0142a: \u201eWarto by\u0107 przyzwoitym!\u201d.<\/em> \u201eSenat sk\u0142ada ho\u0142d wielkiemu patriocie, uznaj\u0105c jego credo za istotne dla Polak\u00f3w anga\u017cuj\u0105cych si\u0119 w prac\u0119 na rzecz przysz\u0142o\u015bci demokratycznej RP<\/em>\u201d \u2013 czytamy w uchwale.<\/p>\n\n\n\n

Bronis\u0142aw Geremek<\/strong> (1932- \u20132008) – na stronie https:\/\/www.senat.gov.pl\/<\/a> mo\u017cemy przeczyta\u0107, i\u017c uko\u0144czy\u0142 studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, przebywa\u0142 na stypendium Smithsonian Institution w USA, odby\u0142 studia podyplomowe w \u00c9cole pratique des hautes \u00e9tudes w Pary\u017cu. Zajmowa\u0142 si\u0119 badaniami nad histori\u0105 kultury i spo\u0142ecze\u0144stwa wiek\u00f3w \u015brednich. By\u0142 pracownikiem Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Paryskim i kierowa\u0142 tamtejszym Centrum Kultury Polskiej. By\u0142 dzia\u0142aczem opozycji politycznej w PRL, m.in. wsp\u00f3\u0142autorem wyra\u017caj\u0105cego potrzeb\u0119 reformy ustrojowej Listu 7, listu w obronie represjonowanych dzia\u0142aczy Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w, sygnatariuszem apelu 64 naukowc\u00f3w, literat\u00f3w i publicyst\u00f3w o podj\u0119cie dialogu z robotnikami strajkuj\u0105cymi w sierpniu 1980 r. Zosta\u0142 jednym z doradc\u00f3w powstaj\u0105cego NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Bra\u0142 udzia\u0142 w rozmowach plenarnych w czasie obrad Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. W latach 1997\u20132000 pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d ministra spraw zagranicznych. By\u0142 pos\u0142em na Sejm X, I\u2013III kadencji (1989\u20132001), deputowanym do Parlamentu Europejskiego VI kadencji (2004\u201308). Prezydent Aleksander Kwa\u015bniewski oznaczy\u0142 go Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/em> W podj\u0119tej uchwale senatorowie wskazali, \u017ce w roku 2022 przypada 90. rocznica urodzin B. Geremka uznawanego za jednego z najwa\u017cniejszych polskich polityk\u00f3w, wsp\u00f3\u0142odpowiedzialnego za odbudow\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci Polski i wprowadzenie Rzeczypospolitej do NATO i Unii Europejskiej. Podkre\u015blili przy tym, \u017ce \u201eBronis\u0142aw Geremek by\u0142 polskim patriot\u0105 poczuwaj\u0105cym si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci za losy kraju. Mimo szykan i prze\u015bladowania nigdy nie bra\u0142 pod uwag\u0119 wyjazdu z Polski\u201d<\/em>. W opinii Senatu jest to posta\u0107, kt\u00f3ra zar\u00f3wno w Polsce jak i na \u015bwiecie zostanie zapami\u0119tana jako cz\u0142owiek honoru i zasad moralnych. B. Geremek by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 opozycji demokratycznej w PRL. \u201eDzia\u0142a\u0142 jawnie i w podziemiu, z otwart\u0105 przy\u0142bic\u0105, bez przemocy\u201d<\/em>. Senatorowie przypominaj\u0105, \u017ce Bronis\u0142aw Geremek 12 marca 1999 r. w imieniu rz\u0105du RP przekaza\u0142 na r\u0119ce sekretarz stanu USA Madeleine Albright akt przyst\u0105pienia Polski do Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, ostatecznie przes\u0105dzaj\u0105cy o przynale\u017cno\u015bci Polski do \u015bwiata Zachodu oraz o losach Europy \u015arodkowej. Stworzy\u0142 te\u017c now\u0105 strategi\u0119 polityki polskiej wobec Federacji Rosyjskiej, polegaj\u0105c\u0105 na jednoczesnym wspieraniu demokratycznych d\u0105\u017ce\u0144 kraj\u00f3w postkomunistycznych i pokojowym rozwi\u0105zywaniu kwestii spornych. \u201eCzas kierowania polsk\u0105 dyplomacj\u0105 jeszcze za jego \u017cycia przeszed\u0142 do historii\u201d<\/em> \u2013 napisano w uchwale. Senatorowie zaznaczyli, \u017ce \u017cycie B. Geremka by\u0142o niezwyk\u0142ym \u015bwiadectwem s\u0142u\u017cby Ojczy\u017anie. \u201eSenat Rzeczypospolitej Polskiej, ustanawiaj\u0105c rok 2022 Rokiem Bronis\u0142awa Geremka, oddaje Mu szczeg\u00f3lny ho\u0142d, wyra\u017ca szacunek oraz wielkie uznanie dla Jego dokona\u0144 \u015bwiadcz\u0105cych o umi\u0142owaniu Ojczyzny i rodak\u00f3w. Dobrze s\u0142u\u017cy\u0142 Polsce!\u201d <\/em>\u2013 czytamy w uchwale.<\/p>\n\n\n\n

Bruno Schulz<\/strong> (1892-1942) \u2013 prozaik, malarz, grafik; uprawia\u0142 rysunek i malarstwo portretowe; w roku 1921 rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Gimnazjum im. Kr\u00f3la Jagie\u0142ly, pocz\u0105tkowo przej\u015bciowo, a od roku 1924 na sta\u0142e. Zaczyna\u0142 od nauki rysunku, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c prac r\u0119cznych i czasowo matematyki. Jego ojciec, kt\u00f3rego posta\u0107 zajmuje tak znacz\u0105ce miejsce w tw\u00f3rczo\u015bci pisarza by\u0142 kupcem b\u0142awatnym. Cz\u0119ste wyjazdy do Zakopanego umo\u017cliwi\u0142y mu poznanie Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza, za po\u015brednictwem kt\u00f3rego pozna\u0142 pisark\u0119 Debor\u0119 Vogel. Ta z kolei pomog\u0142a mu nawi\u0105za\u0107 kontakt ze \u015brodowiskiem literackim. Prze\u0142omowym dla jego kariery okaza\u0142o si\u0119 spotkanie z Zofi\u0105 Na\u0142kowsk\u0105, kt\u00f3ra u\u0142atwi\u0142a mu literacki start. W roku 1933 ukaza\u0142y si\u0119 \u201eSklepy cynamonowe\u201d, <\/em>a w roku 1937 \u201eSanatorium Pod Klepsydr\u0105<\/em>\u201d. Schulz poza zbiorami opowiada\u0144, list\u00f3w, recenzji, kilku artyku\u0142\u00f3w by\u0142 tak\u017ce autorem powie\u015bci \u201eMesjasz\u201d,<\/em> kt\u00f3rej uko\u0144czy\u0107 nie zdo\u0142a\u0142, r\u0119kopis za\u015b zagin\u0105\u0142 w trakcie wojny, a samej powie\u015bci do dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107. Mimo, \u017ce pocz\u0105tek wojny by\u0142 dla niego czasem wzgl\u0119dnie spokojnym, to po wkroczeniu Niemc\u00f3w do miasta w roku 1941 jego \u017cydowskie pochodzenie spowodowa\u0142o, \u017ce \u017cy\u0142 w ci\u0105g\u0142ym zagro\u017ceniu. Cho\u0107 warszawscy przyjaciele przygotowali dla niego ucieczk\u0119, a przez pewien okres chroni\u0142a go protekcja pewnego gestapowca, to ostatecznie podzieli\u0142 on tragiczny los wi\u0119kszo\u015bci swych wsp\u00f3\u0142braci w czasie ostatniej wojny. Zgin\u0105\u0142 rozstrzelany 19 listopada 1941 r. A. Zawadzki w ksi\u0105\u017cce \u201eEpoki literackie : od antyku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u201d<\/em> (Hanczakowski M. i in.) pisa\u0142 o nim: \u201eby\u0142 osobowo\u015bci\u0105 niezwyk\u0142\u0105 i wybitnym pisarzem. Nie\u015bmia\u0142y, samotny, \u017cyj\u0105cy we w\u0142asnym \u015bwiecie, z trudem nawi\u0105zywa\u0142 kontakty z otoczeniem. (\u2026) Schulz stworzy\u0142 w swoich opowiadaniach \u015bwiat odr\u0119bny, niepowtarzalny, podlegaj\u0105cy w\u0142asnym regu\u0142om, prawid\u0142om. Nie\u0142atwo ten \u015bwiat rozszyfrowa\u0107 i zrozumie\u0107\u201d<\/em>.  E. G\u00f3rski w urywkach wspomnie\u0144 o pisarzu zebranych i opracowanych przez J. Ficowskiego w ksi\u0105\u017cce \u201eBruno Schulz. Listy, fragmenty, wspomnienia o pisarzu\u201d<\/em> pisa\u0142: \u201ePosta\u0107 Brunona Schulza pojawia si\u0119 w mojej pami\u0119ci ze szczeg\u00f3ln\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 \u2013 nic w tym dziwnego, gdy\u017c niezwyk\u0142a osobowo\u015b\u0107 tego wielkiego artysty i wspania\u0142ego cz\u0142owieka wywiera\u0142a na mnie wielkie wra\u017cenie od pierwszej chwili, gdy z pocz\u0105tkiem lat trzydziestych zosta\u0142em jego uczniem rysunk\u00f3w (\u2026) Takiego przyjaciela, takiego cz\u0142owieka i artysty nigdy si\u0119 nie zapomina. (\u2026).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rok Botaniki<\/strong> – Senat, uzna\u0142, \u017ce 100-lecie powstania Polskiego Towarzystwa Botanicznego to doskona\u0142a okazja do tego, by uhonorowa\u0107 polskich botanik\u00f3w i ich osi\u0105gni\u0119cia, a tak\u017ce doceni\u0107 cywilizacyjne znaczenie tej dziedziny nauki. \u201eChcemy, aby Rok Botaniki przyni\u00f3s\u0142 jeszcze wi\u0119ksze uznanie w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie dla roli nauki, w szczeg\u00f3lno\u015bci botaniki, oraz jej wk\u0142adu w rozw\u00f3j gospodarki i wp\u0142ywu na nasze \u017cycie codzienne\u201d <\/em>\u2013 napisali senatorowie. W uchwale przywo\u0142uj\u0105 postaci polskich badaczy: Micha\u0142a Hieronima Leszczyca-Sumi\u0144skiego, kt\u00f3ry pierwszy na \u015bwiecie opisa\u0142 cykl rozwojowy paproci, Antoniego Rehmana \u2013 pioniera bada\u0144 ro\u015blinno\u015bci Afryki Po\u0142udniowej czy Edwarda Strasburgera \u2013 tw\u00f3rc\u0119 podstaw wsp\u00f3\u0142czesnej cytologii ro\u015blin. Senatorowie przypominaj\u0105 tak\u017ce, \u017ce Polskie Towarzystwo Botaniczne powo\u0142ano nied\u0142ugo po odzyskaniu przez nasz kraj niepodleg\u0142o\u015bci. Pierwszy zjazd mia\u0142 miejsce w dniach  9\u201310 kwietnia 1922 r. \u201eDocenienie wielkiej roli Towarzystwa w badaniach naukowych, dzia\u0142aniach chroni\u0105cych przed zapomnieniem dorobek i histori\u0119 polskiej botaniki, a tak\u017ce w upowszechnianiu wiedzy o tej szczeg\u00f3lnej cz\u0119\u015bci przyrody ze wszech miar zas\u0142uguje na wyr\u00f3\u017cnienie\u201d<\/em> \u2013 czytamy w uchwale.<\/p>\n\n\n\n

Oprac. A. Weso\u0142owska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n