![\"Patroni\"](\"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23.png\")
<\/div><\/figure><\/div>\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142o grafiki: https:\/\/www.gov.pl\/web\/edukacja-i-nauka\/patroni-roku-2023<\/a>, [dost\u0119p: 16.01.23].<\/p>\n\n\n\n W Wojciech Korfanty<\/p>\n\n\n\n Skowro\u0144ski pisa\u0142 o nim: \u201eurodzony w 1873 r. w Sadzawce, w pow. Katowickim, ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Katowicach, a studiowa\u0142 prawo i ekonomj\u0119 w Berlinie i Wroc\u0142awiu\u201d. Znakomity polityk, my\u015bliciel spo\u0142eczny i publicysta na sta\u0142e zwi\u0105zany z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. Prof. Wojciech Roszkowski pisa\u0142 o nim, \u017ce ju\u017c \u201ew szkole komunikowa\u0142 si\u0119 z narodowymi dzia\u0142aczami wielkopolskimi i uczestniczy\u0142 w polskich manifestacjach. Za niepochlebne uwagi o kanclerzu Bismarcku zosta\u0142 relegowany z klasy maturalnej, ale szko\u0142\u0119 ostatecznie uko\u0144czy\u0142 jako ekstern\u201d. Na stronie gov.pl mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce w latach II Rzeczypospolitej Korfanty by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, komenderuj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie sanacji by\u0142 w opozycji, co przyczyni\u0142o si\u0119 do przymusowej emigracji i pobytu w wi\u0119zieniu. W ocenie cytowanego wy\u017cej A. Skowro\u0144skiego \u201eKorfanty by\u0142 politykiem wielkiej miary, ciesz\u0105cym si\u0119 zaufaniem wi\u0119kszo\u015bci narodu, czego dowodem wyniki wybor\u00f3w do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu \u015al\u0105skiego\u201d (\u2026). Nieustraszony, nieugi\u0119ty, nie daj\u0105cy si\u0119 przekupi\u0107, \u015bwiadomy celu, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cy\u0142\u201d. 20 kwietnia 2023 r. przypada 150. Rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n Pawe\u0142 Edmund Strzelecki<\/p>\n\n\n\n S\u0142abczy\u0144ski powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na s\u0142owa wyj\u0119te z listu Strzeleckiego do Adyny Turno \u201eWidzia\u0142em du\u017co, odczu\u0142em wi\u0119cej\u201d stwierdzi\u0142, \u017ce doskonale obrazuj\u0105 one polskiego badacza i jednocze\u015bnie wyja\u015bniaj\u0105 pow\u00f3d jego sympatii i popularno\u015bci w rozmaitych szeroko\u015bciach geograficznych. Nie by\u0142 on bowiem skoncentrowany wy\u0142\u0105cznie na badaniach naukowych, ale przeciwnie dostrzega\u0142 otaczaj\u0105ce go fakty i zjawiska patrz\u0105c na nie \u201eokiem wra\u017cliwego i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cego cz\u0142owieka\u201d. Wzgl\u0119dem spotykanych na swojej drodze ludzi i spo\u0142ecze\u0144stw wykazywa\u0142 najlepsz\u0105 wol\u0119 i pragnienie poprawy ich \u017cycia. Nie przywi\u0105zywa\u0142 wagi do w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa czy splendoru. Popularno\u015b\u0107 pojawi\u0142a si\u0119 jednak samoistnie niejako mimo jego woli, pisa\u0142 S\u0142abczy\u0144ski. Strzelecki by\u0142 znakomitym badaczem, podr\u00f3\u017cnikiem, ale tak\u017ce odkrywc\u0105 i filantropem. Jako pierwszy Polak okr\u0105\u017cy\u0142 samodzielnie kul\u0119 ziemsk\u0105. Zajmowa\u0142 si\u0119 badaniem teren\u00f3w Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej oraz Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Dokona\u0142 na tych terenach licznych odkry\u0107, a najwy\u017cszy szczyt kontynentu australijskiego nazwa\u0142 G\u00f3r\u0105 Ko\u015bciuszki (Mount Kosciuszko), na cze\u015b\u0107 przyw\u00f3dcy insurekcji z 1794 r. Do jego osi\u0105gni\u0119\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c odkrycie i nazwanie naj\u017cy\u017aniejszego rejonu rolniczego Australii \u2013 Gippsland. Po powrocie do Europy Strzelecki zamieszka\u0142 w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem presti\u017cowych towarzystw naukowych. Nieobce by\u0142y mu tak\u017ce dzia\u0142ania o charakterze dobroczynnym, m.in. na rzecz do\u017cywiania dzieci w okresie Wielkiego G\u0142odu w Irlandii. W. S\u0142abczy\u0144ski w swoim opracowaniu powo\u0142uje si\u0119 na s\u0142owa J. Reynoldsa, kt\u00f3ry pisa\u0142 o Strzeleckim: \u201enale\u017cy do tej wielkiej grupy ludzi, kt\u00f3rzy uczynili dziewi\u0119tnaste stulecie tak godnym uwagi. Wraz z Humboldtem, Franklinem, Darwinem i Wallacem musi by\u0107 uwa\u017cany za jednego z czo\u0142owych badaczy naukowych swego czasu\u201d. W roku 2023 r. przypada 150. Rocznica jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Aleksander Fredro<\/p>\n\n\n\n Syn Jacka i Marianny z Dembi\u0144skich, urodzony 20 czerwca 1793 r. w Surochowie ko\u0142o Jaros\u0142awia w ziemi przemyskiej. Poniewa\u017c, jak s\u0142usznie zauwa\u017ca M. Cie\u0144ski, Fredro pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie w wyj\u0105tkowym momencie historycznym: \u201enale\u017ca\u0142 do pokolenia urodzonego na prze\u0142omie wiek\u00f3w, a wi\u0119c na zakr\u0119cie dziej\u00f3w Rzeczpospolitej\u201d, nie pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Najwybitniejszy polski komediopisarz, pami\u0119tnikarz, poeta, a tak\u017ce \u017co\u0142nierz kampanii napoleo\u0144skich. Uczestnik wyprawy na Moskw\u0119 w 1812 r., za m\u0119stwo odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Kilkuletnia s\u0142u\u017cba w armii napoleo\u0144skiej, spowodowa\u0142a, \u017ce Aleksander do ko\u0144ca \u017cycia uwa\u017ca\u0142 si\u0119 przede wszystkim za \u017co\u0142nierza i podtrzymywa\u0142 nawi\u0105zane w\u00f3wczas przyja\u017anie. W tym okresie ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 jego osobowo\u015b\u0107 i rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 pisarska. Fredr\u0119 uznaje si\u0119 za tw\u00f3rc\u0119 oryginalnej polskiej komedii, jest on autorem kilkudziesi\u0119ciu utwor\u00f3w scenicznych wystawianych na deskach teatr\u00f3w Warszawy, Krakowa i Lwowa, takich jak chocia\u017cby: \u201e\u015aluby panie\u0144skie czyli magnetyzm serca\u201d, \u201eZemsta\u201d, \u201ePan Jowialski\u201d. W opinii M. Cie\u0144skiego dla czytelnik\u00f3w i widz\u00f3w hierarchia jego najlepszych utwor\u00f3w jest przedmiotem nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 i nierozwi\u0105zywalnych polemik. Za\u015b liczne postacie z jego komedii na sta\u0142e zago\u015bci\u0142y w polskiej symbolice, ikonografii, j\u0119zyku i narodowej mitologii. Fredro nadawa\u0142 im cechy spotykanych na swej drodze ludzi, ale w sztukach z regu\u0142y nie portretowa\u0142 \u017cywych os\u00f3b. Bohaterowie jego dzie\u0142 kre\u015bleni byli dzi\u0119ki jego darowi obserwacji i umiej\u0119tno\u015bci fantazjowania. Zadebiutowa\u0142 w roku 1815 r. jednoakt\u00f3wk\u0105 \u201eIntryga na pr\u0119dce czyli nie ma z\u0142ego bez dobrego\u201d. W 2023 roku przypada 230. Rocznica urodzin tego, jak okre\u015bli\u0142 go Sivert \u201e\u017co\u0142nierza, poety, spo\u0142ecznika, polityka-patrioty, kochaj\u0105cego m\u0119\u017ca i ojca, ale przede wszystkim znakomitego komediopisarza\u201d. W jego opinii te w\u0142a\u015bnie sk\u0142adowe cz\u0142owiecze\u0144stwa Aleksandra Fredry pozwalaj\u0105 spojrze\u0107 na jego artystyczne dzie\u0142o w pe\u0142nej perspektywie.<\/p>\n\n\n\n Aleksandra Pi\u0142sudska<\/p>\n\n\n\n Babka Aleksandry Pi\u0142sudskiej \u2013 Karolina z Truskolaskich Zahorska zwyk\u0142a mawia\u0107: \u201eKto si\u0119 urodzi\u0142 Polakiem, ten musi by\u0107 patriot\u0105\u201d. W jej mniemaniu \u201epatriota to ten, kto kocha Polsk\u0119 nade wszystko na \u015bwiecie i kto dla jej wolno\u015bci po\u015bwi\u0119ci wszystko co posiada, nawet swe \u017cycie, gdy b\u0119dzie trzeba\u201d. Patriotk\u0105 by\u0142a niew\u0105tpliwie Aleksandra Pi\u0142sudska, kt\u00f3ra ju\u017c w wieku lat bodaj\u017ce siedmiu przyrzek\u0142a swojej babce, \u017ce b\u0119dzie walczy\u0107 o Polsk\u0119. W roku 2023 przypada 60. Rocznica jej \u015bmierci. Aleksandra Pi\u0142sudska, z domu Szczerbi\u0144ska. \u017bona J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. By\u0142a dzia\u0142aczk\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105, cz\u0142onkini\u0105 Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, zosta\u0142a odznaczona orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci. Dzia\u0142a\u0142a w Organizacji Bojowej PPS, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim. W trakcie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polskiej Organizacji Wojskowej zosta\u0142a aresztowana i internowana w Szczypiornie. By\u0142a r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 zaanga\u017cowan\u0105 w pomoc dla sierot, organizowanie przedszkoli i szk\u00f3\u0142 dla rodzin wojskowych, wsparcie najbiedniejszych i bezdomnych, tworzenie bibliotek i \u015bwietlic dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Maurycy Mochnacki<\/p>\n\n\n\n Mochnacki, jak pisa\u0142 o nim S. Pier\u00f3g, by\u0142 przedstawicielem pierwszego pokolenia romantyk\u00f3w w Polsce. Konspirator, dziennikarz, krytyk literacki, pianista, cz\u0142onek niemal wszystkich \u00f3wczesnych tajnych sprzysi\u0119\u017ce\u0144 przeciw Rosji w Warszawie, \u017co\u0142nierz Powstania Listopadowego, odznaczony Virtuti Militari. Po upadku powstania zosta\u0142 zmuszony do emigracji: carat skaza\u0142 go zaocznie na \u015bmier\u0107 przez powieszenie. Apolinary Krupi\u0144ski pisa\u0142 o Mochnackim: \u201eZagadkowa, a tak interesuj\u0105ca posta\u0107, uderzaj\u0105ca ka\u017cdego, kto kiedykolwiek si\u0119 z ni\u0105 spotka\u0142, sw\u0105 wybitn\u0105 indywidualno\u015bci\u0105 \u2013 znana by\u0142a tylko szczup\u0142emu tylko gronu os\u00f3b: historykom i krytykom literatury\u201d. W opinii cytowanego autora ten pierwszy teoretyk polskiego romantyzmu, wybitny pisarz i cz\u0142owiek, kt\u00f3ry odegra\u0142 niebagateln\u0105 rol\u0119 w latach trzydziestych i czterdziestych XIX wieku zas\u0142uguje na przedstawienie szerszemu gronu odbiorc\u00f3w. S. Kramsztyk z kolei uznawa\u0142 go za pisarza, kt\u00f3ry jako pierwszy nie tylko zrozumia\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c okre\u015bli\u0142 narodowy charakter romantyzmu polskiego, pierwszorz\u0119dnego publicyst\u0119, nieprzeci\u0119tnego uczestnika \u201erewolucji listopadowej i jej genialnego odtw\u00f3rc\u0119\u201d. W jego ocenie Mochnacki ju\u017c w czasach licealnych przejawia\u0142 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 zdolno\u015bci. Na dalszym etapie \u017cycia z powodu \u201eterroru Konstantego\u201d wi\u0119ziony i wydalony z uniwersytetu. Do\u015b\u0107 wcze\u015bnie zaistnia\u0142 znakomitymi artyku\u0142ami w prasie warszawskiej, uczestniczy\u0142 w spisku podchor\u0105\u017cych. \u201eNa arenie politycznej cechowa\u0142 go genialny dar orientacyjny i p\u0142omienny patriotyzm\u201d. Walczy\u0142 m\u0119\u017cnie w szeregach armii narodowej, do ko\u0144ca powstania podtrzymywa\u0142 nadziej\u0119 i motywowa\u0142 do walki. Zmuszony wraz z armi\u0105 i rz\u0105dem opu\u015bci\u0107 kraj ojczysty ju\u017c na emigracji spisa\u0142 \u201ehistori\u0119 prze\u017cytego dramatu narodowego i szereg g\u0142\u0119bokich pism politycznych\u201d. Zygmunt Kaczkowski uznawa\u0142 Maurycego Mochnackiego za \u201eojca naszej krytyki\u201d. Zmar\u0142 przedwcze\u015bnie w wieku zaledwie 31 lat. 13 wrze\u015bnia 2023 r. przypada 220. Rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n Jadwiga Zamoyska<\/p>\n\n\n\n Szczepaniak napisa\u0142a o niej: \u201eOstatnia pani na Koz\u0142\u00f3wce urodzi\u0142a si\u0119 22 lutego 1908 roku w Soko\u0142\u00f3wce na Podolu\u201d. C\u00f3rka Zenona Brzozowskiego i Izabeli z Krasi\u0144skich, ma\u0142\u017conka Aleksandra Leszka Zamoyskiego. Na stronie gov.pl napisano o niej: \u201eWsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie, zaanga\u017cowana spo\u0142ecznie patriotka, s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca, poliglotka, autorka sp\u00f3jnego systemu pedagogicznego, za\u0142o\u017cycielka pierwszej w Polsce zawodowej szko\u0142y gospodarstwa domowego i prekursorka my\u015blenia o o\u015bwiacie w kategoriach zarz\u0105dzania projektem. Za\u0142o\u017cona przez ni\u0105 w 1882 r. Szko\u0142a Domowej Pracy Kobiet, by\u0142a \u201enowoczesn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u00f3wczesne potrzeby spo\u0142eczne kobiet\u201d. Dzi\u0119ki jej wsparciu sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starania jej syna W\u0142adys\u0142awa o odzyskanie dla Polski Morskiego Oka. Z nale\u017c\u0105cych do obojga d\u00f3br, na mocy ustawy sejmowej, powsta\u0142a Fundacja Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Dzie\u0142om Zamoyskiej przy\u015bwieca\u0142o motto \u201eS\u0142u\u017cy\u0107 Bogu, s\u0142u\u017c\u0105c Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017cy\u0107 Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017c\u0105c Bogu\u201d. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski\u201d. W listopadzie 2023 r. przypada 100. Rocznica jej \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Jerzy Nowosielski<\/p>\n\n\n\n Na stronie gov.pl czytamy o nim: \u201ewybitny malarz, rysownik, scenograf, pedagog, filozof, teoretyk sztuki i my\u015bliciel religijny\u201d. Uznawany za \u201ejednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy ikon i jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d. Jerzy Nowosielski \u201esztuk\u0119 nie tylko kreowa\u0142, ale tak\u017ce pisa\u0142 o niej. Jest autorem wyposa\u017cenia i polichromii wielu \u015bwi\u0105ty\u0144 rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawos\u0142awnych. Malowa\u0142 tak\u017ce akty kobiece, pejza\u017ce oraz formy abstrakcyjne\u201d. M. Kitowska-\u0141ysiak zwraca uwag\u0119, \u017ce dla Jerzego Nowosielskiego r\u00f3wnie wa\u017cna jak ekspresja plastyczna by\u0142a tak\u017ce ekspresja s\u0142owna. Nierzadko komentowa\u0142 on swoje dzie\u0142a i wypowiada\u0142 si\u0119 na temat rozmaitych zagadnie\u0144, w tym chocia\u017cby religii czy sztuki. Z inicjatywy jego i jego \u017cony Zofii w roku 1996 powsta\u0142a Fundacja Nowosielskich, kt\u00f3ra przyznaje nagrody dla wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w. 7 stycznia 2023 roku przypada 100. Rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n Senat z kolei ustanowi\u0142 rok 2023 rokiem: Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego, W\u0142odzimierza Przerwy-Tetmajera, Miko\u0142aja Kopernika, Jana Matejko oraz Wis\u0142awy Szymborskiej.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o grafiki: https:\/\/senat.edu.pl\/edukacja\/patroni-roku\/news\/patroni-roku-2023<\/a>, [dost\u0119p: 16.01.23].<\/p>\n\n\n\n Miko\u0142aj Kopernik<\/strong><\/p>\n\n\n\n H. Kesten pisa\u0142 o Koperniku: \u201eNajpot\u0119\u017cniejszym cz\u0142owiekiem naszego tysi\u0105clecia by\u0142 pewien astronom. Z mi\u0142o\u015bci do \u0142adu wszcz\u0105\u0142 najradykalniejsz\u0105 ze wszystkich rewolucji \u2013 rewolucj\u0119 naukow\u0105. Pisa\u0142 o ksi\u0119\u017cycu i o gwiazdach, lecz \u017caden z pisarzy nie zada\u0142 jeszcze ludzko\u015bci i jej fa\u0142szywej dumie bardziej dotkliwego ciosu. By\u0142 to cz\u0142owiek spokojny, nabo\u017cny i cichy, nie posiadaj\u0105cy wielkiej w\u0142adzy, wysokich tytu\u0142\u00f3w ani du\u017cego maj\u0105tku. Po prostu patrzy\u0142 i my\u015bla\u0142\u201d. <\/em>W jego ocenie \u201eten kanonik z Torunia, astronom i humanista wywar\u0142 radykalny wp\u0142yw na dzieje ludzko\u015bci\u201d (\u2026) on wyzwoli\u0142 umys\u0142y. Na wynikach jego docieka\u0144 opiera si\u0119 dzi\u015b wszelkie naukowe my\u015blenie. Od niego zaczyna si\u0119 wiedza. (\u2026). <\/em>W podobnym tonie wypowiada si\u0119 o nim r\u00f3wnie\u017c T. Przypkowski, kt\u00f3ry uwa\u017ca jego odkrycie za \u201etak donios\u0142e dla wszystkich prawie dziedzin my\u015bli ludzkiej, jeden z najpowa\u017cniejszych wk\u0142ad\u00f3w my\u015bli polskiej w dorobek kulturalny ludzko\u015bci\u201d. <\/em>Miko\u0142aj Kopernik \u017cy\u0142 na przestrzeni lat 1473\u20131543. Studiowa\u0142 nauki matematyczno-przyrodnicze w Akademii Krakowskiej, nast\u0119pnie prawo kanoniczne w Bolonii i medycyn\u0119 w Padwie. W roku 1503 uzyska\u0142 doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze. Znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w klasycznych \u201eszlifowa\u0142\u201d We W\u0142oszech, prze\u0142o\u017cy\u0142 z greki na \u0142acin\u0119 dzie\u0142o Teofilakta Symokatty \u201eEpistolae morales, rurales et amatoriae\u201d. <\/em>Zg\u0142\u0119bia\u0142 tak\u017ce tradycj\u0119 pitagorejsk\u0105. Po powrocie do Polski w roku 1503 kolejnych 40 lat \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119kszo\u015bci na Warmii. W Lidzbarku Warmi\u0144skim, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 sekretarza i medyka biskupa Watzenrodego, a po jego \u015bmierci \u2013 kanonika przy katedrze we Fromborku. Ten ostatni by\u0142 miejscem, w kt\u00f3rym Kopernik przeprowadzi\u0142 niebagateln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d 60 zarejestrowanych obserwacji astronomicznych. B\u0119d\u0105c kanonikiem pe\u0142ni\u0142 funkcje administratora d\u00f3br kapitu\u0142y, komisarza Warmii oraz generalnego administratora diecezji warmi\u0144skiej. Praktykowa\u0142 jako lekarz. Zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c zagadnieniami ekonomicznymi, czego rezultatem by\u0142 jego projekt reformy walutowej. Kopernik sformu\u0142owa\u0142 prawo ekonomiczne, zgodnie z kt\u00f3rym pieni\u0105dz gorszy wypiera pieni\u0105dz lepszy (okre\u015blane p\u00f3\u017aniej prawem Greshama). Najbardziej znany jest jako astronom \u2013 tw\u00f3rca heliocentrycznego modelu Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Kardynalne jego dzie\u0142o \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d (\u201eO obrotach sfer niebieskich\u201d)<\/em> powsta\u0142o na przestrzeni lat 1515\u201330 i z pocz\u0105tku przeznaczone by\u0142o do popularyzacji jedynie w kr\u0119gu zaprzyja\u017anionych specjalist\u00f3w. Do publikacji zmobilizowa\u0142 Kopernika niemiecki astronom i matematyk G.J. von Lauchen, zwany Retykiem. H. Dunajewski s\u0142usznie zauwa\u017ca, i\u017c \u201eDzia\u0142alno\u015b\u0107 Miko\u0142aja Kopernika przypada na epok\u0119, kt\u00f3ra \u2013 jak okre\u015bli\u0142 j\u0105 Engels \u2013 wymaga\u0142a olbrzym\u00f3w i olbrzym\u00f3w zrodzi\u0142a \u2013 olbrzym\u00f3w my\u015bli, uczucia i charakteru, wszechstronno\u015bci i wiedzy\u201d. <\/em>Co wi\u0119cej w jego ocenie Kopernik by\u0142 \u201enie tylko tym, kt\u00f3ry wstrzyma\u0142 s\u0142o\u0144ce i wzruszy\u0142 ziemi\u0119\u201d, <\/em>ale niezwykle wszechstronnym cz\u0142owiekiem, wielkim astronomem, prawnikiem, lekarzem, in\u017cynierem, kartografem, poet\u0105, malarzem, nieprzeci\u0119tnym filozofem i ekonomist\u0105<\/em>, swoistym geniuszem w\u0142asnej epoki<\/em>. Cytowany autor zwraca uwag\u0119, \u017ce Kopernik \u201eo post\u0119p spo\u0142eczny walczy\u0142 nie tylko s\u0142owem i pi\u00f3rem, ale tak\u017ce mieczem broni\u0142 w roku 1521 twierdzy olszty\u0144skiej przed najazdem Zakonu Krzy\u017cackiego\u201d<\/em>. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 cechowa\u0142o umi\u0142owanie ojczystego kraju i niezmordowany b\u00f3j o prawd\u0119 naukow\u0105.<\/p>\n\n\n\n W tym roku przypada 550. Rocznica urodzin tego Wielkiego Polaka. Senat, ustanawiaj\u0105c rok 2023 Rokiem Miko\u0142aja Kopernika, mia\u0142 na celu uhonorowanie \u201eznamienitego uczonego, kt\u00f3ry zmieni\u0142 postrzeganie \u015bwiata\u201d.<\/em> W podj\u0119tej uchwale senatorowie akcentowali fakt, \u017ce Kopernik by\u0142 prawdziwym cz\u0142owiekiem renesansu, kt\u00f3ry na gruncie \u015bwiatowej nauki uwa\u017cany jest za tw\u00f3rc\u0119 metody naukowej w dociekaniu prawdy. Jego najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d <\/em>wywo\u0142a\u0142o jedn\u0105 z najistotniejszych rewolucji naukowych od czas\u00f3w staro\u017cytnych, okre\u015blan\u0105 mianem przewrotu kopernika\u0144skiego. Z tej przyczyny heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, za\u015b kosmologiczno-filozoficzny postulat odrzucenia wszelkiego geocentryzmu i antropocentryzmu \u2013 zasad\u0105 kopernika\u0144sk\u0105. H. Kesten zwraca uwag\u0119, \u017ce Kopernik jako lekarz pomaga\u0142 jak g\u0142osi tradycja na r\u00f3wni ubogim (oczywi\u015bcie nieodp\u0142atnie) jak r\u00f3wnie\u017c mo\u017cnym tego \u015bwiata, kt\u00f3rzy nierzadko pokonywali w tym celu olbrzymie odleg\u0142o\u015bci, przybywaj\u0105c do niego nawet spoza granicy pruskiej. Poza pe\u0142nieniem rozmaitych r\u00f3l i profesji Kopernik by\u0142 w ocenie Kestena \u201eprzyjacielem przyrody i ludzi\u201d.<\/em> S. Grzybowski pisa\u0142 o nim: \u201eWarto\u015bci nie negowa\u0142, osi\u0105gni\u0119\u0107 nie pomniejsza\u0142. Zachowa\u0142 szacunek, a nawet uwielbienie dla wielkich m\u0119drc\u00f3w. Kt\u00f3rych teorie obali\u0142. Ich autorytet by\u0142 dla niego podpor\u0105, punktem wyj\u015bcia, nie granic\u0105 my\u015bli. My\u015bl jego by\u0142a w pe\u0142ni wolna i wolno\u015bci tej wymaga\u0142 od swoich nast\u0119pc\u00f3w. Oni poprawili jego b\u0142\u0119dy, ale on ich tego nauczy\u0142. (\u2026) Kopernik wyrwa\u0142 Ziemi\u0119 z dna \u015bwiata, z miejsca najpo\u015bledniejszego, i cisn\u0105\u0142 w niesko\u0144czone przestrzenie zarezerwowane dotychczas dla ch\u00f3r\u00f3w anielskich. Da\u0142 jej skrzyd\u0142a. I da\u0142 je ludzkiej my\u015bli\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jan Matejko<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u017by\u0142 na przestrzeni lat 1838\u20131893. Jak pisze o nim M. Przemecka \u201eobdarzony wielkim talentem malarskim i uzdolniony muzycznie przejawia\u0142 zami\u0142owanie do historii i rysunk\u00f3w od dziecka. (\u2026) W ci\u0105gu swojego kr\u00f3tkiego \u017cycia (\u017cy\u0142 tylko 55 lat) drobny, ma\u0142y, choruj\u0105cy latami cz\u0142owiek, cierpi\u0105cy cz\u0119sto trudne do zniesienia b\u00f3le wykona\u0142 tytaniczn\u0105 prac\u0119: setki obraz\u00f3w, nieraz d\u0142ugo\u015bci kilku metr\u00f3w, i tysi\u0105ce rysunk\u00f3w, projekty witra\u017cy, rze\u017ab, o\u0142tarzy i\u2026 stroj\u00f3w na bal kostiumowy. Malowa\u0142 co dzie\u0144 przesz\u0142o pi\u0119\u0107 godzin, do ostatka swych dni, z pasj\u0105, z zapami\u0119taniem. By\u0142 ascet\u0105 od\u017cywiaj\u0105cym si\u0119 byle czym, nieraz maj\u0105cym za ca\u0142odzienny wikt such\u0105 bu\u0142k\u0119 i lody (!), spijaj\u0105cym litrami kaw\u0119 i pal\u0105cym dziesi\u0105tki papieros\u00f3w dziennie. Jego dzie\u0142a eksponowane na mi\u0119dzynarodowych wystawach w Europie zdobywa\u0142y medale, ordery, przypominaj\u0105ce o istnieniu Polski oficjalnie wykre\u015blonej z map europejskich. (\u2026)\u201d. <\/em>Na stronie senat.edu.pl czytamy, \u017ce Matejko w roku 1858 uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, nast\u0119pnie kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Monachium i Wiedniu. Co istotne ju\u017c jego m\u0142odzie\u0144cze dzie\u0142a cieszy\u0142y si\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 aprobat\u0105. Og\u0142oszono go jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa historycznego w Europie. Jest autorem przesz\u0142o 300 obraz\u00f3w (m.in. \u201eUnia lubelska\u201d, \u201eStefan Batory pod Pskowem\u201d, \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d, \u201eHo\u0142d pruski\u201d, \u201eJan Sobieski pod Wiedniem\u201d, \u201eWernyhora\u201d, \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, \u201eKonstytucja 3 Maja 1791 roku\u201d<\/em>). Tworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c portrety. Jednym z ostatnich jego dzie\u0142 by\u0142 \u201ePoczet kr\u00f3l\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t polskich\u201d.<\/em> Swoje obrazy Jan Matejko niejednokrotnie eksponowa\u0142 na wystawach w najistotniejszych europejskich o\u015brodkach kultury. Zdoby\u0142 wiele presti\u017cowych nagr\u00f3d i odznacze\u0144, zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem wielu akademii artystycznych. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 ponadto w prace zwi\u0105zane z konserwacj\u0105 krakowskich zabytk\u00f3w. Jest autorem polichromii ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie. W 1872 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem nadzwyczajnym Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie, uczestniczy\u0142 w pracach jej komisji nad stworzeniem ustawy o konserwacji zabytk\u00f3w. W roku 1873 r. mianowano go dyrektorem krakowskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych, kt\u00f3r\u0105 sprawowa\u0142 do ko\u0144ca swoich dni. Uczniami Jana Matejki byli wybitni tw\u00f3rcy M\u0142odej Polski, w tym m.in. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, Jacek Malczewski czy J\u00f3zef Mehoffer. Ustanawiaj\u0105c Jana Matejk\u0119 patronem roku 2023 senatorowie podkre\u015blali w uchwale, \u017ce \u00f3w wybitny tw\u00f3rca niestrudzenie realizowa\u0142 misj\u0119 artysty i przejawia\u0142 postaw\u0119 obywatelskiej s\u0142u\u017cby narodowi. \u201eJego celem by\u0142o ukazanie w dzie\u0142ach sztuki przyczyn upadku I Rzeczypospolitej oraz przypomnienie jej chlubnej przesz\u0142o\u015bci i dawnej pot\u0119gi. W ten spos\u00f3b przekonywa\u0142 Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych pod zaborami o warto\u015bci ich kulturowego dziedzictwa i podtrzymywa\u0142 d\u0105\u017cenia do odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Wis\u0142awa Szymborska<\/strong><\/p>\n\n\n\n A. Bikont i J. Szcz\u0119sna w swoim opracowaniu po\u015bwi\u0119conym Wis\u0142awie Szymborskiej zwraca\u0142y uwag\u0119, \u017ce \u201enie lubi w\u015bcibstwa, nawet za\u015bwiatowego. Nigdy nie chcia\u0142a mie\u0107 \u201eBiografii zewn\u0119trznej\u201d, zawsze uwa\u017ca\u0142a, \u017ce wszystko, co ma do powiedzenia o sobie, jest w jej wierszach”<\/em>. Szymborska \u017cy\u0142a na przestrzeni lat 1923\u20132012, studiowa\u0142a polonistyk\u0119 i socjologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. W latach 1953\u201366 pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 redaktora dzia\u0142u poezji w tygodniku \u201e\u017bycie Literackie\u201d<\/em>, za\u015b w latach 1981\u201383 w miesi\u0119czniku literackim \u201ePismo\u201d<\/em>. Jej debiutem by\u0142 wiersz \u201eSzukam s\u0142owa\u201d, <\/em>og\u0142oszony w marcu 1945 roku w dodatku do \u201eDziennika Polskiego\u201d.<\/em> Wyda\u0142a 12 zbior\u00f3w poetyckich, by\u0142y to: \u201eDlatego \u017cyjemy\u201d<\/em> (1952), \u201ePytania zadawanie sobie\u201d<\/em> (1954), \u201eWo\u0142anie do Yeti\u201d<\/em> (1957), \u201eS\u00f3l\u201d <\/em>(1962), \u201eSto pociech\u201d <\/em>(1967), \u201eWszelki wypadek\u201d<\/em> (1972), \u201eWielka liczba\u201d <\/em>(1976), \u201eLudzie na mo\u015bcie\u201d<\/em> (1986), \u201eKoniec i pocz\u0105tek\u201d<\/em> (1993, 1996), \u201eChwila\u201d<\/em> (2002), \u201eDwukropek\u201d<\/em> (2005), \u201eTutaj\u201d <\/em>(2009). 13-ty jest wydany po\u015bmiertnie, niedoko\u0144czony tom \u201eWystarczy\u201d<\/em> (2012). Szymborska wyda\u0142a r\u00f3wnie\u017c 4 zbiory felieton\u00f3w o literaturze \u201eLektury nadobowi\u0105zkowe\u201d,<\/em> wyb\u00f3r \u201eporad literackich\u201d <\/em>z czasu pracy w \u201e\u017byciu Literackim\u201d<\/em> oraz zbi\u00f3r zabaw literackich z r\u00f3\u017cnych lat \u201eRymowanki dla du\u017cych dzieci\u201d.<\/em> Otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w 1996 r. i nagrody: im. J.W. Goethego (1991), im. J.G. Herdera (1995) czy polskiego Pen Clubu (1996). Ustanowienie jej patronk\u0105 roku 2023 w intencji Senatu mia\u0142o by\u0107 \u015bwietn\u0105 okazj\u0105 do dog\u0142\u0119bnego zaprezentowania postaci poetki, jej tw\u00f3rczo\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c dyskursu po\u015bwi\u0119conego miejscu poetyckiego s\u0142owa we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. W podj\u0119tej uchwale zaakcentowano presti\u017c literackiego dorobku poetki, czego dowodz\u0105 nie tylko przyznawane jej nagrody, ale te\u017c fakt, \u017ce ma ona niezmiennie oddany kr\u0105g czytelnik\u00f3w tak w Polsce jak i poza jej granicami. \u201eInspiruje literaturoznawc\u00f3w, kulturoznawc\u00f3w, filozof\u00f3w, krytyk\u00f3w sztuki, a tak\u017ce zwyk\u0142ych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 w jej poezji odpowiedzi na najwa\u017cniejsze pytania. Tematy, kt\u00f3re porusza\u0142a w swojej poezji, wci\u0105\u017c s\u0105 aktualne. Forma, jak\u0105 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142a, ci\u0105gle zachwyca mistrzostwem\u201d<\/em>. Senatorowie przywo\u0142ali te\u017c uzasadnienie Akademii Szwedzkiej, kiedy Szymborska otrzyma\u0142a literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla w brzmieniu \u201eza poezj\u0119, kt\u00f3ra z ironiczn\u0105 precyzj\u0105 pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi wyj\u015b\u0107 na \u015bwiat\u0142o we fragmentach ludzkiej rzeczywisto\u015bci\u201d. <\/em>Jej wiersze przet\u0142umaczono na ponad czterdzie\u015bci j\u0119zyk\u00f3w. W maju 1995 r. Uniwersytet Pozna\u0144ski nada\u0142 jej tytu\u0142 doktora honoris causa. W roku 2001 r. zosta\u0142a cz\u0142onkiem honorowym American Academy of Arts and Letters, a dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej tj. w roku 2011 uhonorowano j\u0105 najwy\u017cszym odznaczeniem pa\u0144stwowym \u2212 Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego. A. Bikont i J. Szcz\u0119sna w swoim opracowaniu przytaczaj\u0105 s\u0142owa os\u00f3b z jej bliskiego otoczenia w tym m.in. W\u0142odzimierza Maci\u0105ga, kt\u00f3ry pracowa\u0142 z ni\u0105 w \u201e\u017byciu Literackim\u201d, <\/em>opowiada\u0142 on, \u017ce [Szymborska]\u201enigdy nie by\u0142a wylewna, zawsze si\u0119 kontrolowa\u0142a, chowa\u0142a za zas\u0142onami dobrego wychowania. (\u2026) Ona ma w sobie co\u015b arystokratycznego. Uwa\u017ca, \u017ce nie nale\u017cy uzewn\u0119trznia\u0107 emocji. To s\u0105 geny plus wychowanie. (\u2026)\u201d. <\/em>Z kolei Teresa Walas jej przyjaci\u00f3\u0142ka m\u00f3wi\u0142a: \u201eGdybym mia\u0142a Wis\u0142aw\u0119 przypisa\u0107 do jakiej\u015b epoki, umie\u015bci\u0142abym j\u0105 w XVIII wieku, w kulturze francuskiej, tylko bez jej zepsucia. Klasycystyczny duch w stylu Corneille’a. \u017badnych bebech\u00f3w, \u017cadnych \u0142ez. Ona jest szalenie higieniczna.(\u2026)\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Rok Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n B. Mark s\u0142usznie zauwa\u017ca, i\u017c \u201eDzieje ludzko\u015bci znaj\u0105 wiele heroicznych walk wolno\u015bciowych, ale rzadko kiedy walki te zrodzi\u0142y si\u0119 i rozgrywa\u0142y w tak tragicznych warunkach, jak powstanie, kt\u00f3re wybuch\u0142o 19 kwietnia 1943 roku w getcie warszawskim. Niejedna walka wyzwole\u0144cza w dziejach ludzko\u015bci nosi\u0142a w sobie od pocz\u0105tku zarodek nieuchronnej kl\u0119ski, ale na \u017cadnej z nich nie wycisn\u0119\u0142o si\u0119 pi\u0119tno tak g\u0142\u0119bokiego tragizmu, jak ostatni poryw bojowy resztek ludno\u015bci warszawskiego getta, kt\u00f3ry rozegra\u0142 si\u0119 na mogile swoich najbli\u017cszych, bez zaplecza, prawie bez broni, bez \u017cadnej szansy konkretnego zwyci\u0119stwa, pod has\u0142em: \u00abJe\u015bli zgin\u0105\u0107, to pa\u015b\u0107 z honorem, w walce\u00bb\u201d.<\/em> W uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego Senat \u201eoddaje ho\u0142d poleg\u0142ym oraz tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli i do ko\u0144ca swoich dni podnosili g\u0142os protestu przeciwko zbrodniczym planom zag\u0142ady narodu \u017cydowskiego\u201d.<\/em> Przypomina jednocze\u015bnie, \u017ce w zorganizowanym w roku 1940 getcie warszawskim Niemcy uwi\u0119zili przesz\u0142o 400 tys. \u017byd\u00f3w, a 22 lipca 1942 r. zainicjowali ich deportacj\u0119 do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Treblince, gdzie zmar\u0142o blisko 300 tys. warszawskich \u017byd\u00f3w. 19 kwietnia 1943 r. warszawscy \u017bydzi podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Niemcami, co jak zaakcentowano w uchwale, w praktyce oznacza\u0142o wyb\u00f3r \u015bmierci z broni\u0105 w r\u0119ku. \u201eBy\u0142 to najwi\u0119kszy zbrojny zryw \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a r\u00f3wnocze\u015bnie pierwsze powstanie miejskie w okupowanej Europie, bezprecedensowa odpowied\u017a na bestialstwo niemieckich nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy postawili sobie za cel wymordowanie ca\u0142ego narodu. Bohaterstwo tych, kt\u00f3rzy stan\u0119li naprzeciwko machiny zbrodni, by\u0142o wyj\u0105tkowe. Kilkuset bojowc\u00f3w z \u017bydowskiej Organizacji Bojowej zrobi\u0142o wszystko, by us\u0142ysza\u0142 ich \u015bwiat. G\u0142osy: Mordechaja Anielewicza, Miry Fuchrer, Tosi Altman, Arie Wilnera, Marka Edelmana, Miry Hajsndorf, Cypory Gunsztat, Cywii Lubetkin, Symchy Rotema, Paw\u0142a Frenkla i wielu innych wci\u0105\u017c wybrzmiewaj\u0105\u201d<\/em>. Ustanowienie roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego w ocenie Senator\u00f3w pozwoli nie tylko przywo\u0142a\u0107 \u015bwiadectwa rzeczonych bohater\u00f3w i b\u0119dzie wyrazem pami\u0119ci o nich, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwietn\u0105 okazj\u0105 do refleksji nad powszechnymi w dyskursie warto\u015bciami takimi jak: bezpiecze\u0144stwo, dom, czy wolno\u015b\u0107, kt\u00f3rych ranga cho\u0107 pozornie oczywista, to zdarza si\u0119 \u017ce jest niekiedy dostrzegana i doceniana dopiero w chwili, gdy staje si\u0119 zagro\u017cona. W roku 2023 przypada 80. Rocznica powstania w getcie warszawskim.<\/p>\n\n\n\n W\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201eMalarz, grafik, poeta, prozaik, dramaturg, scenograf, publicysta, dzia\u0142acz polityczny aktywnie zaanga\u017cowany w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, cz\u0142owiek o ogromnej odwadze i sile charakteru, wspania\u0142y m\u0105\u017c, ojciec i przyjaciel\u201d.<\/em> \u017by\u0142 na przestrzeni lat 1861\u20131923, by\u0142 przyrodnim bratem poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. W latach 1875\u201386 studiowa\u0142 w Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, a nast\u0119pnie w Wiedniu, Monachium, Pary\u017cu i ponownie w Krakowie. W roku 1890 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i osiedli\u0142 w Bronowicach pod Krakowem. To w ich wiejskiej chacie odby\u0142o si\u0119 s\u0142ynne wesele Lucjana Rydla z Jadwig\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105, opisane przez Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. W\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer znany jest przede wszystkim jako malarz motyw\u00f3w ch\u0142opskich i scen wiejskich w stylu m\u0142odopolskim. W jego dorobku s\u0105 r\u00f3wnie\u017c prace o tematyce patriotyczno-wyzwole\u0144czej. We wsp\u00f3\u0142pracy z Janem Styk\u0105 i Wojciechem Kossakiem wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 \u201ePanoram\u0119 Rac\u0142awick\u0105\u201d.<\/em> \u201eJego prace by\u0142y prezentowane na wystawach \u015bwiatowych w Chicago, San Francisco i Pary\u017cu. Jest on tak\u017ce autorem witra\u017cy, polichromii, ilustracji, scenografii oraz licznych opowiada\u0144, wierszy i dramatu \u201ePiast\u201d. Nale\u017ca\u0142 do Towarzystwa Artyst\u00f3w Polskich \u201eSztuka\u201d, grupy artystycznej Zero, Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana, czy wiede\u0144skiego stowarzyszenia artyst\u00f3w \u201eSecesja\u201d. Nieobca by\u0142a mu r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczna, w opinii Senator\u00f3w by\u0142o on \u201epe\u0142nym pasji politykiem i patriot\u0105\u201d.<\/em> W\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer nale\u017ca\u0142 do tajnej Ligii Narodowej, a od 1907 r. by\u0142 cz\u0142onkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego. Na przestrzeni lat 1911\u201318 by\u0142 pos\u0142em do parlamentu austriackiego. Po roz\u0142amie stan\u0105\u0142 po stronie orientacji solidarystycznej i niepodleg\u0142o\u015bciowej i zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem frakcji PSL \u201ePiast\u201d, a p\u00f3\u017aniej prezesem Towarzystwa \u201eStrzelec\u201d w Krakowie. Przewodniczy\u0142 obradom za\u0142o\u017cycielskiego zebrania Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych, a po wybuchu wojny zosta\u0142 delegowany do Naczelnego Komitetu Narodowego. W 1918 r. na posiedzeniu Ko\u0142a Polskiego w parlamencie wiede\u0144skim zg\u0142osi\u0142 rezolucj\u0119, \u017c\u0105daj\u0105c\u0105 utworzenia pa\u0144stwa polskiego, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z ziem trzech zabor\u00f3w, z dost\u0119pem do morza. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dzia\u0142a\u0142 w Komitecie Obrony Pa\u0144stwa w Ma\u0142opolsce Zachodniej. W 1921 r. za\u0142o\u017cy\u0142 w W\u0105brze\u017anie Polski Instytut Narodowy, maj\u0105cy broni\u0107 spraw polskich na Pomorzu. Odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Odrodzenia Polski, po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Gwiazd\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 za udzia\u0142 w powstaniach\u201d. <\/em>W 2023 r. przypada 100. Rocznica \u015bmierci tego znakomitego krakowskiego artysty.<\/p>\n\n\n\n Oprac. A. Weso\u0142owska<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Grafika \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sejm RP na patron\u00f3w roku 2023 wybra\u0142: Wojciecha Korfantego, Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego, Aleksandra Fredro, Aleksandr\u0119 Pi\u0142sudsk\u0105, Maurycego Mochnackiego, Jadwig\u0119 Zamoysk\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1072,"featured_media":28432,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-28429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci-en"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23.png",1460,616,false],"thumbnail":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-300x127.png",300,127,true],"medium_large":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-768x324.png",768,324,true],"large":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-1024x432.png",1024,432,true],"1536x1536":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23.png",1460,616,false],"2048x2048":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23.png",1460,616,false],"menu-24x24":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-24x10.png",24,10,true],"menu-36x36":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-36x15.png",36,15,true],"menu-48x48":["https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/sejmpatroni23-48x20.png",48,20,true]},"post_excerpt_stackable_v2":" Sejm RP na patron\u00f3w roku 2023 wybra\u0142: Wojciecha Korfantego, Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego, Aleksandra Fredro, Aleksandr\u0119 Pi\u0142sudsk\u0105, Maurycego Mochnackiego, Jadwig\u0119 Zamoysk\u0105 i Jerzego Nowosielskiego. \u0179r\u00f3d\u0142o grafiki: https:\/\/www.gov.pl\/web\/edukacja-i-nauka\/patroni-roku-2023, [dost\u0119p: 16.01.23]. W Wojciech Korfanty Skowro\u0144ski pisa\u0142 o nim: \u201eurodzony w 1873 r. w Sadzawce, w pow. Katowickim, ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Katowicach, a studiowa\u0142 prawo i ekonomj\u0119 w Berlinie i Wroc\u0142awiu\u201d. Znakomity polityk, my\u015bliciel spo\u0142eczny i publicysta na sta\u0142e zwi\u0105zany z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. Prof. Wojciech Roszkowski pisa\u0142 o nim, \u017ce ju\u017c \u201ew szkole komunikowa\u0142 si\u0119 z narodowymi dzia\u0142aczami wielkopolskimi i uczestniczy\u0142 w polskich manifestacjach. Za niepochlebne uwagi o kanclerzu Bismarcku zosta\u0142 relegowany z…<\/p>\n","category_list_v2":"Aktualno\u015bci<\/a>","author_info_v2":{"name":"P K\u0142ubko","url":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/author\/pklubko\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1072"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28429"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28471,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28429\/revisions\/28471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/senart2patroni23.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/61\/2023\/12\/senat1patroni23.jpg\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n\n
\n