{"id":90079,"date":"2024-01-02T12:35:28","date_gmt":"2024-01-02T11:35:28","guid":{"rendered":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/?p=90079"},"modified":"2024-05-10T12:36:02","modified_gmt":"2024-05-10T10:36:02","slug":"patroni-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bpmlawa.edu.pl\/uk\/patroni-2024\/","title":{"rendered":"Patroni 2024"},"content":{"rendered":"\n

Patroni roku 2024 wybrani przez Sejm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W my\u015bl podj\u0119tych uchwa\u0142, 2024 b\u0119dzie Rokiem: Marka H\u0142aski, Arcybiskupa Antoniego Baraniaka, Romualda Traugutta, Wincentego Witosa, Kazimierza Wierzy\u0144skiego, Melchiora Wa\u0144kowicza, Rodziny Ulm\u00f3w, Zygmunta Mi\u0142kowskiego i Polskich Olimpijczyk\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy z wymienionych, Marek H\u0142asko<\/strong> by\u0142 znakomitym prozaikiem i tw\u00f3rc\u0105 scenariuszy filmowych. W gronie jego dzie\u0142 literackich znalaz\u0142y si\u0119 m.in. \u201eBaza Soko\u0142owska\u201d, <\/em>zbi\u00f3r opowiada\u0144 \u201ePierwszy krok w chmurach\u201d,<\/em> \u201eDrugie zabicie psa\u201d<\/em> czy \u201ePi\u0119kni dwudziestoletni\u201d.<\/em> Na podstawie prozy jego autorstwa powsta\u0142y m.in. filmy \u201eZbieg\u201d <\/em>Stanis\u0142awa J\u0119dryki czy \u201eBaza ludzi umar\u0142ych\u201d <\/em>Czes\u0142awa Petelskiego. A. Czy\u017cewski pisze: \u201ePrawd\u0105 jest, \u017ce w pisanie wk\u0142ada\u0142 ogromnie du\u017co pracy. Ka\u017cdy fragment jego wczesnych powie\u015bci i ka\u017cde z opowiada\u0144 ma par\u0119 wersji tekstu, przepisywanego starannie na maszynie lub odr\u0119cznie. H\u0142asko d\u0142ugo cyzelowa\u0142 sw\u0105 proz\u0119, borykaj\u0105c si\u0119 samodzielnie ze stylistyk\u0105, ortografi\u0105 i interpunkcj\u0105, zanim uzna\u0142, \u017ce utw\u00f3r uzyska\u0142 ostateczn\u0105 form\u0119. To, co si\u0119 zachowa\u0142o, a na pewno nie jest to wszystko, \u015bwiadczy o tym, \u017ce niedba\u0142y i swobodny styl okupiony by\u0142 bardzo mozoln\u0105 prac\u0105\u201d<\/em>. Pos\u0142owie w podj\u0119tej uchwale zaakcentowali, \u017ce pisarz potrafi\u0142 \u201enasyci\u0107 banalne motywy i tematy zaczerpni\u0119te z potocznego \u017cycia g\u0142\u0119bok\u0105 tre\u015bci\u0105 egzystencjaln\u0105, dzi\u0119ki czemu jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ma wymow\u0119 uniwersaln\u0105\u201d. <\/em>Mo\u017cna tam r\u00f3wnie\u017c przeczyta\u0107, \u017ce <\/em>Marek H\u0142asko \u201esw\u0105 bezkompromisow\u0105 postaw\u0105, tak\u017ce wobec komunistycznej rzeczywisto\u015bci, przyci\u0105ga\u0142 do siebie pokolenia w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata<\/em>\u201d. W roku 2024 r. przypada 90. rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n

Abp Antoni Baraniak<\/strong>, w opinii Jolanty Hajdasz \u201eNie nosi\u0142 munduru, tylko sutann\u0119, ale z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguje na miano \u017co\u0142nierza niez\u0142omnego Ko\u015bcio\u0142a\u201d.<\/em> Salezjanin, doktor prawa kanonicznego, przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 piastowa\u0142 stanowisko sekretarza prymasa Polski kard. Augusta Hlonda. W czasie wojny razem z nim znalaz\u0142 si\u0119 na uchod\u017astwie. Do Polski powr\u00f3ci\u0142 w roku 1945. We wrze\u015bniu 1953 r. zosta\u0142 aresztowany przez funkcjonariuszy bezpieki jako jeden z wysoce zaufanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w kard. Stefana Wyszy\u0144skiego (pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora jego sekretariatu). Torturowano go w areszcie przy ul. Rakowieckiej, jak pisze J. Hajdasz \u201enajwi\u0119kszej katowni dla wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych\u201d.<\/em> Komuni\u015bci chcieli dzi\u0119ki temu wym\u00f3c na nim zeznania obci\u0105\u017caj\u0105ce prymasa. \u201eMimo okrutnych tortur pozosta\u0142 wierny \u2014 nie zdradzi\u0142 Ko\u015bcio\u0142a, Prymasa Tysi\u0105clecia ani Polski\u201d <\/em>\u2013 zaakcentowano w podj\u0119tej uchwale. Wolno\u015b\u0107 odzyska\u0142 w roku 1956 r., a od 1957 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 arcybiskupa metropolity pozna\u0144skiego, by\u0142 uczestnikiem Soboru Watyka\u0144skiego II. W roku 2024 r. przypada 120. rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n

Romuald Traugutt<\/strong> \u2014 \u201edyktator Powstania Styczniowego, wielki patriota, kt\u00f3ry odda\u0142 \u017cycie, walcz\u0105c o odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci\u201d<\/em> \u2013 czytamy w podj\u0119tej uchwale. W ocenie Wojciecha Kami\u0144skiego \u201ePatriotyzm zaszczepi\u0142a w nim babka Justyna B\u0142ocka\u201d.<\/em> Na stronie ciekawostkihistoryczne.pl czytamy, \u017ce po sko\u0144czeniu gimnazjum (z bardzo dobrymi wynikami) wybra\u0142 karier\u0119 wojskow\u0105. Wp\u0142yw na t\u0119 decyzj\u0119 by\u0142 w du\u017cej mierze podyktowany faktem, i\u017c Traugutt nie dosta\u0142 si\u0119 na swoje wymarzone studia (Instytut In\u017cynier\u00f3w Dr\u00f3g Komunikacyjnych w Petersburgu). W roku 1845 wst\u0105pi\u0142 zatem do wojska rosyjskiego, w kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 do 1862 roku. W armii carskiej walczy\u0142 podczas kampanii w\u0119gierskiej w roku 1849, uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w wojnie krymskiej. Awansowa\u0142 do stopnia podpu\u0142kownika saper\u00f3w. Z wojska odszed\u0142 na swoj\u0105 pro\u015bb\u0119. Po wybuchu Powstania Styczniowego obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad jednym z oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych i wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 kilkoma zwyci\u0119skimi potyczkami w starciach z si\u0142ami rosyjskimi. Rz\u0105d Narodowy awansowa\u0142 go na stopie\u0144 genera\u0142a i mianowa\u0142 komisarzem wojennym na Galicj\u0119 wraz z poleceniem wywi\u0105zania si\u0119 z misji dyplomatycznej do Francji i zabiegania tam o interwencj\u0119 pa\u0144stw zachodnich. 17 pa\u017adziernika Traugutt \u201e<\/em>na drodze zamachu stanu przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 i sta\u0142 si\u0119 de facto dyktatorem\u201d<\/em> Powstania. \u201eW swojej dzia\u0142alno\u015bci Romuald Traugutt k\u0142ad\u0142 szczeg\u00f3lny nacisk na finanse, wojsko oraz spraw\u0119 ch\u0142opsk\u0105\u201d <\/em>\u2013 akcentowali pos\u0142owie. Zosta\u0142 aresztowany przez Rosjan w kwietniu 1864 r., pocz\u0105tkowo wi\u0119ziono go na Pawiaku, a 5 sierpnia tego samego roku na stokach warszawskiej Cytadeli zosta\u0142 powieszony wraz z cz\u0142onkami i pracownikami Rz\u0105du Narodowego. W roku 2024 przypada 160. Rocznica jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

Wincenty Witos<\/strong>, urodzony w Wierzchos\u0142awicach dzia\u0142acz ludowy, polityk, trzykrotny premier, \u201ewybitny m\u0105\u017c stanu, pa\u0144stwowiec, dzia\u0142acz samorz\u0105dowego i przyw\u00f3dcy ruchu ludowego\u201d,<\/em> kt\u00f3ry \u201edzi\u0119ki uporowi i samokszta\u0142ceniu doszed\u0142 do najwy\u017cszych godno\u015bci w ruchu ludowym i pa\u0144stwie\u201d,<\/em> co  zaakcentowali pos\u0142owie w podj\u0119tej uchwale. \u201eUznawany za jednego z ojc\u00f3w niepodleg\u0142ej Polski, a tak\u017ce najwa\u017cniejszych, najbardziej wyrazistych i wp\u0142ywowych polityk\u00f3w II RP\u201d.<\/em> Od roku 1895 dzia\u0142a\u0142 w Stronnictwie Ludowym, w 1905 r. zosta\u0142 radnym Rady Powiatowej w Tarnowie, na przestrzeni lat 1908\u20131914 by\u0142 pos\u0142em do galicyjskiego Sejmu Krajowego, od 1908 do 1931 r. by\u0142 w\u00f3jtem Wierzchos\u0142awic, a ponadto w latach 1911\u20131918 sprawowa\u0142 mandat pos\u0142a do austriackiej Rady Pa\u0144stwa. Witos by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem Wydzia\u0142u Finansowego Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych, a od 1914 r. nale\u017ca\u0142 do PSL \u201ePiast\u201d, gdzie w latach 1916\u20131931 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezesa. Dzia\u0142a\u0142 w Naczelnym Komitecie Narodowym, nast\u0119pnie w Lidze Narodowej (1917\u20131918), by\u0142 prezesem Polskiej Komisji Likwidacyjnej, a od 1919 pos\u0142em na Sejm RP. F. Bujak pisa\u0142 o nim: \u201eWincenty Witos by\u0142 ch\u0142opem i \u2013 zwyk\u0142ym ch\u0142opem \u2013 gospodarzem pozosta\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia. Wcze\u015bnie wysun\u0105\u0142 si\u0119 na czo\u0142o polityczne ruchu ludowego. W odrodzonej Rzeczypospolitej jako w\u00f3dz ch\u0142op\u00f3w nale\u017ca\u0142 do najwybitniejszych m\u0119\u017c\u00f3w stanu. Umar\u0142 jako uznany przez wszystkich W\u00f3dz Narodu. Wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 z najg\u0142\u0119bszej warstwy \u017cycia narodowego na najwy\u017csze jego szczyty. Sta\u0142 si\u0119 prawdziwym Piastem, wyrazicielem my\u015bli i woli Narodu, symbolem polsko\u015bci\u201d.<\/em> Pos\u0142owie zwr\u00f3cili r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na istotne wydarzenia historyczne z jego udzia\u0142em. W roku 1920 kiedy Armia Czerwona sta\u0142a na przedpolach Warszawy, Rz\u0105d Obrony Narodowej pod jego kierownictwem \u201epodj\u0105\u0142 dramatyczne wysi\u0142ki, kt\u00f3re zaowocowa\u0142y odrzuceniem bolszewik\u00f3w spod stolicy i rozpocz\u0119ciem odwrotu Armii Czerwonej\u201d<\/em>. Z kolei w trakcie zamachu majowego, kiedy Witos po raz trzeci sprawowa\u0142 funkcj\u0119 premiera, z\u0142o\u017cona przez niego dymisja rz\u0105du zaowocowa\u0142a zaprzestaniem walk i zapobieg\u0142a wojnie domowej. W 1930 r. zosta\u0142 aresztowany przez w\u0142adze sanacyjne, osadzony w twierdzy brzeskiej i oskar\u017cony w tzw. procesie brzeskim o przygotowywanie zamachu stanu, skazano go na 1,5 roku wi\u0119zienia. W roku 1933 wyjecha\u0142 z kraju, udaj\u0105c si\u0119 na 6-letni\u0105 emigracj\u0119 do Czechos\u0142owacji, sk\u0105d wr\u00f3ci\u0142 na kr\u00f3tko przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej. F. Bujak podkre\u015bla, \u017ce \u201ew procesie brzeskim (r. 1931) Witos broni\u0142 si\u0119 z godno\u015bci\u0105 wodza ludu, z dostoje\u0144stwem szefa rz\u0105du w najbardziej krytycznym po\u0142o\u017ceniu pa\u0144stwa, z dum\u0105 cz\u0142owieka czystego i wielkiej my\u015bli narodowej (\u2026)\u201d. <\/em>Senatorowie w podj\u0119tej uchwale przypomnieli dzia\u0142alno\u015b\u0107 Wincentego Witosa i jego polityczne motto dzia\u0142ania: \u201eKiedy nie by\u0142o Polski niepodleg\u0142ej trzeba do niej d\u0105\u017cy\u0107; gdy przysz\u0142a \u2013 trzeba pracowa\u0107 dla niej; a gdy by\u0142a w potrzebie \u2013 broni\u0107 jej\u201d.<\/em> Podkre\u015blili, te\u017c \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 dziejowa sta\u0142a si\u0119 faktem dopiero w maju 2023 r., kiedy to dzi\u0119ki staraniom Polskiego Stronnictwa Ludowego S\u0105d Najwy\u017cszy w czasie rozprawy kasacyjnej uchyli\u0142 wyroki brzeskie z 1932 r. i uniewinni\u0142 Wincentego Witosa oraz 9 innych \u00f3wczesnych polityk\u00f3w PSL i PPS. Na mocy ustawy  Sejmu z 2017 r. Wincenty Witos zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w poczet Ojc\u00f3w Niepodleg\u0142o\u015bci RP. W 2024 r. obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 150. rocznic\u0119 jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n

 Kazimierz Wierzy\u0144ski<\/strong>, urodzony w Drohobyczu na Podlasiu, poeta, prozaik, redaktor naczelny “Przegl\u0105du Sportowego”<\/em> oraz tygodnika “Kultura”. <\/em>Z\u0142oty medalista olimpijski i skamandryta, kt\u00f3ry jak to uj\u0105\u0142 w swoim artykule M. Wyderka, zosta\u0142 \u201ewykl\u0119ty przez PRL\u201d.<\/em> Uznawany za jednego z najwi\u0119kszych polskich poet\u00f3w XX wieku, okre\u015blany \u201em\u0142odszym bratem po pi\u00f3rze Juliusza S\u0142owackiego\u201d.<\/em> W m\u0142odo\u015bci zaanga\u017cowany w konspiracj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105, pod koniec I wojny \u015bwiatowej, po wyj\u015bciu z niewoli rosyjskiej rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polskiej Organizacji Wojskowej. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej zasili\u0142 szeregi Wojska Polskiego. W roku 1913 w Drohobyczu na \u0142amach jednodni\u00f3wki “1863”<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 jego wiersz “Hej, kiedy\u017c, kiedy\u017c”.<\/em> W niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach odnale\u017a\u0107 mo\u017cna informacj\u0119, \u017ce debiut mia\u0142 miejsce rok wcze\u015bniej i stanowi\u0142 go wydany przez miesi\u0119cznik “Brzask” wiersz “Niech \u017cyje \u017cycie”.<\/em> Za w\u0142a\u015bciwy debiut literacki Wierzy\u0144skiego uznawany jest jednak wydany w 1919 r. tom wierszy \u201eWiosna i wino”.<\/em> Wp\u0142yw na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Wierzy\u0144skiego niew\u0105tpliwie mia\u0142a pasja sportowa, w roku 1928 za tom \u201eLaur olimpijski”<\/em> otrzyma\u0142 z\u0142oty medal na konkursie literackim IX Letnich Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie. M. Wyderka s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce \u201eB\u0119d\u0105c naczelnym “Przegl\u0105du Sportowego” wymy\u015bli\u0142 takie inicjatywy, jak kolarski wy\u015bcig “Tour de Pologne” i<\/em> “Plebiscyt na 10 Najlepszych Sportowc\u00f3w Polski”. <\/em>Co ciekawe i godne uwagi, \u201eoba wskazane wy\u017cej pomys\u0142y z powodzeniem realizowane s\u0105 tak\u017ce dzisiaj\u201d.<\/em> Antoni S\u0142onimski powiedzia\u0142 o nim, \u017ce jest “najlepszym poet\u0105 w\u015br\u00f3d sportowc\u00f3w i najlepszym sportowcem w\u015br\u00f3d poet\u00f3w”.<\/em> W kolejnych latach w swojej tw\u00f3rczo\u015bci Wierzy\u0144ski odnosi\u0142 si\u0119 do los\u00f3w Ojczyzny. J. Dudek pisze o nim: \u201eDo Ameryki przyjecha\u0142 Wierzy\u0144ski w 1941 roku. Zamieszka\u0142 w Nowym Jorku. Ale przez pierwszych pi\u0119\u0107 lat by\u0142, jak sam pisze w “Mojej Prywatnej Ameryce”, jakby nieobecny w tym kraju. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z gazetami polskimi, radiem, pisa\u0142 wiersze po\u015bwi\u0119cone walce \u017co\u0142nierzy polskich o wyzwolenie kraju i “sprawie polskiej” (\u2026) Wiersze te wed\u0142ug \u015bwiadectwa Jana Bielatowicza towarzyszy\u0142y \u017co\u0142nierzom polskim niemal na wszystkich frontach drugiej wojny \u015bwiatowej\u201d.<\/em> Po zako\u0144czeniu wojny pozosta\u0142 na uchod\u017astwie, mieszka\u0142 w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, gdzie tworzy\u0142 poezj\u0119, proz\u0119, ale tak\u017ce felietony i recenzje. Upomina\u0142 si\u0119 o prawd\u0119 o zbrodni katy\u0144skiej. W roku 2024 r. przypada 130. rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n

Melchior Wa\u0144kowicz<\/strong> \u2013reporta\u017cysta i pisarz, jeden z najwybitniejszych polskich dziennikarzy w historii, \u201eniepokorny, odwa\u017cny, wnikliwy\u201d, \u201eojciec reporta\u017cu\u201d.<\/em> Jak zaznaczono w uchwale \u201ewz\u00f3r i symbol polskiego dziennikarstwa\u201d, <\/em>kt\u00f3ry \u201eopisuj\u0105c rzetelnie rzeczywisto\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy\u0142 wsp\u00f3lnocie\u201d. <\/em>Podkre\u015blono tam tak\u017ce, \u017ce \u201ePisz\u0105c “Sztafet\u0119”, “Dzieje rodziny Korzeniowskich”, “Westerplatte” czy “Bitw\u0119 o Monte Cassino”, mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce czyni to zar\u00f3wno dla wsp\u00f3\u0142czesnych, jak i dla potomnych\u201d. <\/em>Sam Wa\u0144kowicz w rozmowie z Krzysztofem K\u0105kolewskim m\u00f3wi: \u201e(\u2026) ja w reklamie uczy\u0142em si\u0119 wagi s\u0142\u00f3w. Pisze Pan w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eTrzy z\u0142ote za s\u0142owo\u201d o ascezie s\u0142owa: ja dosta\u0142em, jak przypuszczam, najwy\u017csze honorarium na \u015bwiecie za dwa s\u0142owa: \u201eCukier krzepi\u201d \u2013 pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy z\u0142otych przedwojennych, czyli na\u00f3wczas pi\u0119\u0107set r\u00f3wnie\u017c przedwojennych dolar\u00f3w za s\u0142owo, tak cenne mog\u0105 by\u0107 trafne s\u0142owa. (\u2026). <\/em>Rozwijaj\u0105c dalej t\u0119 my\u015bl Wa\u0144kowicz m\u00f3wi: \u201eOwszem chc\u0119 by\u0107 czytany, zabiegam o to, zale\u017cy mi na czytelnikach i nie wstydz\u0119 si\u0119 tego. Uwa\u017cam za zak\u0142amanych tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105: \u201eMnie nie zale\u017cy na czytelnikach, nie zale\u017cy, \u017ceby o mnie pisano\u201d. Zgoda, niech mnie rozszarpuj\u0105, po\u017ceraj\u0105, ale czytaj\u0105. Obym by\u0142 w ich smaku. (\u2026). <\/em>W okresie mi\u0119dzywojennym Wa\u0144kowicz za\u0142o\u017cy\u0142 i kierowa\u0142 wydawnictwem \u201eR\u00f3j”, <\/em>publikowa\u0142 m.in. na \u0142amach \u201eKuriera Warszawskiego”, \u201eWiadomo\u015bci Literackich” i \u201eKuriera Porannego”.<\/em> Pos\u0142owie w podj\u0119tej uchwale zaakcentowali, \u017ce \u201eNajwi\u0119kszy pomnik bohaterstwu polskich \u017co\u0142nierzy Wa\u0144kowicz wystawi\u0142 w trzytomowym dziele \u201eBitwa o Monte Cassino\u201d<\/em>. M. Kurzyna pisa\u0142 o nim: \u201eW wypadku tw\u00f3rczo\u015bci Melchiora Wa\u0144kowicza nie waha\u0142bym si\u0119 nawet zaryzykowa\u0107 dla niej tytu\u0142u, tytu\u0142u pochodz\u0105cego zreszt\u0105 od samego autora: \u201ePanorama losu polskiego\u201d. (\u2026) By\u0142 Melchior Wa\u0144kowicz tej panoramy malarzem, by\u0142 i uczestnikiem losu swego narodu na prze\u0142omie brzemiennego w wojny, rewolucje, przemiany socjalne i polityczne p\u00f3\u0142wiecza.  (\u2026) Pisarz by\u0142 tych wszystkich niemal narodowych wzlot\u00f3w, upadk\u00f3w, tragedii i triumf\u00f3w, nie tylko \u015bwiadkiem, by\u0142 cz\u0119sto tak\u017ce ich graj\u0105cym powa\u017cn\u0105 rol\u0119 aktorem\u201d.<\/em> Po wojnie Wa\u0144kowicz zamieszka\u0142 w Londynie, gdzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z “Wiadomo\u015bciami”<\/em> oraz z “Dziennikiem Polskim”.<\/em> Do Polski powr\u00f3ci\u0142 w 1958 r. na fali \u201eodwil\u017cy\u201d.<\/em> W roku 1964 podpisa\u0142 \u201eList 34\u201d <\/em>w prote\u015bcie przeciwko polityce kulturalnej PRL. Przez to  sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 nagonki i zosta\u0142 skazany na trzy lata wi\u0119zienia. W areszcie sp\u0119dzi\u0142 pi\u0119\u0107 tygodni. W\u0142adze domaga\u0142y si\u0119, by pisarz zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o u\u0142askawienie. Poniewa\u017c jednak tak si\u0119 nie sta\u0142o, wstrzymano wykonanie wyroku z uwagi na wiek oraz stan zdrowia aresztanta. W roku 1990 S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 wyrok i po\u015bmiertnie uniewinni\u0142 Wa\u0144kowicza. W 2024 roku przypada 50. rocznica jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

Rodzina Ulm\u00f3w<\/strong> – J\u00f3zef Ulma i Wiktoria z domu Niemczak urodzili si\u0119 i byli mieszka\u0144cami czteroip\u00f3\u0142tysi\u0119cznej wsi Markowa w przedwojennym wojew\u00f3dztwie lwowskim, a dzisiejszym wojew\u00f3dztwie podkarpackim. W tek\u015bcie sejmowej uchwa\u0142y mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski zawarli w 1935 roku i doczekali si\u0119 sze\u015bciorga dzieci: Stasi, Basi, W\u0142adzia, Frania, Antosia, Marysi, kolejna pociecha mia\u0142a przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat na wiosn\u0119 1944 roku. W trakcie okupacji niemieckiej, prawdopodobnie pod koniec roku 1942 pomimo biedy i zagro\u017cenia \u017cycia Ulmowie dali schronienie \u017bydom z trzech rodzin: Goldman\u00f3w, Didner\u00f3w i Gr\u00fcnfeld\u00f3w. Pos\u0142owie podkre\u015blili, \u017ce nie\u015bli oni pomoc kierowani \u201ebezinteresown\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego\u201d<\/em>. O tym fakcie doni\u00f3s\u0142 jednak\u017ce Niemcom prawdopodobnie W\u0142odzimierz Le\u015b, granatowy policjant z \u0141a\u0144cuta. Rankiem 24 marca 1944 r. przed ich dom przyby\u0142o pi\u0119ciu niemieckich \u017candarm\u00f3w oraz kilku granatowych policjant\u00f3w (Polska Policja Generalnego Gubernatorstwa) pod dow\u00f3dztwem por. Eilerta Diekena. Ca\u0142a rodzina Ulm\u00f3w oraz ukrywani przez nich \u017bydzi zostali zamordowani. Oko\u0142o dwudziestu ukrywanych w Markowej \u017byd\u00f3w prze\u017cy\u0142o. Na stronie muzeumulm\u00f3w.pl czytamy, \u017ce w roku 1995 Wiktoria i J\u00f3zef Ulmowie zostali uhonorowani po\u015bmiertnie tytu\u0142em Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, a pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej prezydent RP Lech Kaczy\u0144ski odznaczy\u0142 ich Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W podj\u0119tej uchwale pos\u0142owie podkre\u015blili, \u017ce \u201eRodzina Ulm\u00f3w nale\u017cy do licznego grona bohaterskich Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy podczas II wojny \u015bwiatowej ratowali \u017byd\u00f3w skazanych przez Niemc\u00f3w na zag\u0142ad\u0119\u201d<\/em> . Od roku 2016 w Markowej funkcjonuje Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w, a od 2018 roku obchodzony jest, ustawiony przez Sejm i Senat, Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w pod okupacj\u0105 niemieck\u0105. 10 wrze\u015bnia 2023 r. rodzina Ulm\u00f3w zosta\u0142a beatyfikowana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymskokatolicki. W marcu 2024 r. przypada 80. rocznica zamordowania Ulm\u00f3w przez niemieck\u0105 \u017candarmeri\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zygmunt Fortunat Mi\u0142kowski<\/strong>, znany pod pseudonimem Teodor Tomasz Je\u017c<\/strong> \u201e\u017co\u0142nierz i pisarz, wytrwa\u0142y dzia\u0142acz niepodleg\u0142o\u015bciowy, tw\u00f3rca idei obrony czynnej i skarbu narodowego\u201d.<\/em> Urodzi\u0142 si\u0119 na Podolu, uczy\u0142 i studiowa\u0142 w Odessie i Kijowie, gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej. Walczy\u0142 w Powstaniu Styczniowym, a po jego upadku przebywa\u0142 i dzia\u0142a\u0142 we Francji, a nast\u0119pnie w Szwajcarii. W roku 1887 r. publikuje \u201eRzecz o obronie czynnej i o skarbie narodowym”<\/em>, tekst, w kt\u00f3rym surowej krytyce podda\u0142 pasywn\u0105 obron\u0119 i polityk\u0119 ugody z zaborcami. Postulowa\u0142 w nim przygotowywanie si\u0119 do czynnej obrony, walki zbrojnej i zbieranie na ten cel koniecznych \u015brodk\u00f3w \u2013 Skarbu Narodowego. Razem z Ludwikiem Michalskim Mi\u0142kowski utworzy\u0142 w Zurychu tajn\u0105 organizacj\u0119 Liga Polska, kt\u00f3rej program zak\u0142ada\u0142 odbudow\u0119 Polski jako demokratycznej republiki oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z innymi narodami zamieszkuj\u0105cymi dawn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. W podj\u0119tej uchwale wskazano, \u017ce “Po przej\u0119ciu w\u0142adzy w Lidze przez dzia\u0142aj\u0105cych w kraju narodowych demokrat\u00f3w – Dmowskiego, Balickiego i Pop\u0142awskiego oraz przekszta\u0142ceniu jej w Lig\u0119 Narodow\u0105, podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 temu, a przez lata wspiera\u0142 ze \u015brodk\u00f3w skarbu narodowego. Odci\u0105\u0142 si\u0119 od Ligi Narodowej i zerwa\u0142 jej finansowanie, gdy od 1908 roku wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ona z Rosj\u0105. Ruch strzelecki J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego popar\u0142 dopiero w 1914 roku, a nadzieje na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 widzia\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z pa\u0144stwami Zachodu”.<\/em> Pod pseudonimem Teodor Tomasz Je\u017c napisa\u0142 80 powie\u015bci. W ksi\u0105\u017cce S.K. Papierkowskiego czytamy: \u201eJe\u017c nale\u017cy do tej kategorii powie\u015bciopisarzy, kt\u00f3rzy zadania swojego nie ograniczaj\u0105 do przedstawiania w utworach obraz\u00f3w i dziej\u00f3w tylko uczu\u0107 ludzkich, ale spostrzegaj\u0105c dramat spostrzegaj\u0105 w nim r\u00f3wnie\u017c ide\u0119\u201d.<\/em> Z kolei S. S. Wojtkiewicz pisa\u0142 o nim: \u201eDziwne \u017cycie! Bogate a biedne, pe\u0142ne zas\u0142ugi i goryczy, bardzo polskie przede wszystkim. I \u2013 jak z powie\u015bci! \u017bywot Zygmunta Mi\u0142kowskiego, czyli T. T. Je\u017ca, by\u0142 pe\u0142en pozornych sprzeczno\u015bci. Fanatycznie oddany  sprawie polskiej niepodleg\u0142o\u015bci, doznawa\u0142 prze\u015bladowania w\u0142a\u015bnie od tzw. narodowc\u00f3w. (\u2026) \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny by\u0142a od lat wczesnych do schy\u0142ku \u017cywota g\u0142\u00f3wnym motorem i celem zar\u00f3wno Mi\u0142kowskiego – \u017co\u0142nierza czy politycznego emisariusza, jak i Je\u017ca-literata i publicysty (\u2026)\u201d<\/em>. 2024 r. przypada 200. rocznica jego urodzin.<\/p>\n\n\n\n

Rok Polskich Olimpijczyk\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105cy wyrazem uznania zas\u0142ug i niebagatelnego znaczenia wyst\u0119p\u00f3w polskich sportowc\u00f3w na igrzyskach olimpijskich oraz upami\u0119tnieniem daty 27 lipca 1924 r., kiedy to na VIII Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Pary\u017cu, dru\u017cyna kolarzy torowych w sk\u0142adzie: J\u00f3zef Lange, Jan \u0141azarski, Tomasz Stankiewicz i Franciszek Szymczyk zdoby\u0142a srebrny medal. Tego samego dnia br\u0105z w konkursie skok\u00f3w wywalczy\u0142 Adam Kr\u00f3likiewicz na koniu Picador. By\u0142y to pierwsze medale olimpijskie zdobyte przez polskich sportowc\u00f3w. Na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia, w jego 100. Rocznic\u0119 Sejm og\u0142osi\u0142 2024 Rokiem Polskich Olimpijczyk\u00f3w<\/strong>. W podj\u0119tej uchwale zaznaczono, \u017ce pierwszy z\u0142oty medal olimpijski dla Polski wywalczy\u0142a w 1928 r. w Amsterdamie dyskobolka Halina Konopacka. W zimowych igrzyskach pierwszym polskim medalist\u0105 by\u0142 Franciszek G\u0105sienica-Gro\u0144, kt\u00f3ry w 1956 r. we w\u0142oskiej Cortinie d’Ampezzo wywalczy\u0142 br\u0105z w kombinacji norweskiej, za\u015b pierwszy z\u0142oty medal w kategorii skok\u00f3w narciarskich wywalczy\u0142 Wojciech Fortuna w 1972 r. w Sapporo. W dotychczasowej historii igrzysk olimpijskich (23 letnich i 24 zimowych) udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie 3 012 polskich sportowc\u00f3w, kt\u00f3rzy razem zdobyli 321 medali, w tym: 79 z\u0142otych, 96 srebrnych i 146 br\u0105zowych.<\/p>\n\n\n\n

Patroni roku 2024 wybrani przez Senat<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Senat ustanowi\u0142 rok 2024 rokiem:\u00a0Witolda Gombrowicza<\/strong>,\u00a0Czes\u0142awa Mi\u0142osza<\/strong>,\u00a0Wincentego Witosa\u00a0<\/strong>(uhonorowany r\u00f3wnie\u017c przez Sejm),\u00a0W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego<\/strong>\u00a0oraz\u00a0Rokiem Edukacji Ekonomicznej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Grafika \u017ar\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/www.senat.gov.pl\/aktualnoscilista\/art,15769,patroni-roku-2024.html<\/a>, [dost\u0119p: 18.09.23].<\/p>\n\n\n\n

Witold Gombrowicz<\/strong> – jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX w. Z wykszta\u0142cenia prawnik, w roku 1927 r. uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra prawa na Uniwersytecie Warszawskim. Po rocznym pobycie we Francji rozpocz\u0105\u0142 aplikacj\u0119 s\u0119dziowsk\u0105, ale w nied\u0142ugim czasie z niej zrezygnowa\u0142. Na prze\u0142omie lat dwudziestych i trzydziestych XX w. pisa\u0142 opowiadania, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w 1933 r. jako \u201ePami\u0119tnik z okresu dojrzewania\u201d.<\/em> Rozg\u0142os w ko\u0142ach literackich przynios\u0142a mu powie\u015b\u0107 \u201eFerdydurke\u201d,<\/em> opublikowana w roku 1937. W ocenie K. G\u0142aza ta w\u0142a\u015bnie \u201epowie\u015b\u0107 napisana w roku 1935, jest by\u0107 mo\u017ce obok \u201eLa Naus\u00e9e\u201d najbardziej oryginaln\u0105 powie\u015bci\u0105, jaka pojawi\u0142a si\u0119 w Europie w latach poprzedzaj\u0105cych wojn\u0119<\/em>\u201d. Co wi\u0119cej \u201eJe\u017celi istnieje ksi\u0105\u017ck\u0105 wyprzedzaj\u0105ca sw\u00f3j czas, to jest ni\u0105 z pewno\u015bci\u0105 \u201eFerdydurke\u201d. Wszystkie tematy dzisiejszej literatury awangardowej by\u0142y w tej ksi\u0105\u017cce traktowane \u015bmia\u0142o i z wyj\u0105tkow\u0105 oryginalno\u015bci\u0105\u201d. <\/em>Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej w charakterze dziennikarza uczestniczy\u0142 w pierwszym rejsie statku pasa\u017cerskiego MS \u201eChrobry\u201d do Ameryki Po\u0142udniowej. Wie\u015bci z kraju spowodowa\u0142y, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w Buenos Aires w Argentynie postanowi\u0142 przeczeka\u0107 wojn\u0119, nierzadko \u017cyj\u0105c na granicy ub\u00f3stwa. W roku 1963 Gombrowicz otrzyma\u0142 stypendium Fundacji Forda w Niemczech Zachodnich, a nast\u0119pnie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Francji, gdzie sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia w Vence pod Nice\u0105. Co istotne wszystkie utwory pisa\u0142 w j\u0119zyku polskim, a mimo to w kraju ojczystym by\u0142 ma\u0142o znany, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 kwestii politycznych. Publikowa\u0142 w emigracyjnym Instytucie Literackim w Pary\u017cu, jego utwory ukazywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w Polsce w tzw. drugim obiegu.  Po d\u0142ugich negocjacjach z w\u0142adzami PRL w roku 1986 r. w Wydawnictwie Literackim ukaza\u0142o si\u0119 pierwszych 9 tom\u00f3w dzie\u0142 Gombrowicza, uszczuplonych przez cenzur\u0119 o 16 wers\u00f3w wykre\u015blonych z \u201eDziennika\u201d,<\/em> dotycz\u0105cych polityki i systemu w\u0142adzy w ZSRR. Na przestrzeni lat 1992\u20131997 ukaza\u0142o si\u0119 kolejne 6 tom\u00f3w. W grupie jego najwa\u017cniejszych dzie\u0142 wymieniane s\u0105: powie\u015bci \u2013 \u201eFerdydurke\u201d (<\/em>1937), \u201eTrans-Atlantyk\u201d<\/em> (1953), \u201ePornografia\u201d<\/em> (1960) i \u201eKosmos\u201d<\/em> (1965); dramaty, \u201eIwona, ksi\u0119\u017cniczka Burgunda\u201d<\/em> (1938) i  \u201e\u015alub\u201d <\/em>(1953). Niebagateln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci by\u0142 prowadzony w latach 1953\u20131969 \u201eDziennik\u201d,<\/em> na \u0142amach kt\u00f3rego autor w spos\u00f3b ironiczny opowiada\u0142 w\u0142asne losy, podejmowa\u0142 dialog z r\u00f3\u017cnymi nurtami filozoficznymi i tradycj\u0105 kultury polskiej, ale te\u017c komentowa\u0142 wydarzenia polityczne. S\u0142aw\u0119 zyska\u0142 dopiero w ko\u0144cowych latach swojego \u017cycia, znalaz\u0142 si\u0119 wtedy w grupie kandydat\u00f3w do literackiej Nagrody Nobla (1966, 1968, 1969). Jest jednym z najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczonych pisarzy polskich. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 charakteryzuje \u201eprzede wszystkim umiej\u0119tno\u015b\u0107 widzenia cz\u0142owieka w jego psychologicznym uwik\u0142aniu w relacjach z innymi lud\u017ami i kulturow\u0105 spu\u015bcizn\u0105, poczucie absurdu, ironia, obrazoburstwo dotykaj\u0105ce przyjmowanych przez spo\u0142ecze\u0144stwo tradycyjnych warto\u015bci, postaw i form\u201d<\/em>. T. K\u0119pi\u0144ski pisa\u0142 o nim: \u201eTowarzysko\u015b\u0107? Tak. Itek [Gombrowicz] potrzebowa\u0142 ludzi, s\u0142uchaczy, dyskutant\u00f3w i ich uznania. [Mawia\u0142] \u00abCho\u0107by\u015b by\u0142 w najgorszej sytuacji, je\u015bli ci si\u0119 uda przeciwnika wci\u0105gn\u0105\u0107 w dyskusj\u0119 \u2013 zwyci\u0119stwo masz w r\u0119ku\u00bb. Tego zwyci\u0119stwa tak cz\u0119sto szuka\u0142\u201d.<\/em> W ocenie senator\u00f3w jego dzie\u0142a \u201ePomagaj\u0105 nie tylko zrozumie\u0107 skomplikowan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c umo\u017cliwiaj\u0105 rzeteln\u0105 jej ocen\u0119 i unikni\u0119cie schematycznych, skonwencjonalizowanych s\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re w praktyce okazuj\u0105 si\u0119 destrukcyjne dla wszelkich przejaw\u00f3w indywidualizmu\u201d<\/em>, za\u015b sam Gombrowicz jest postrzegany  jako \u201enajwa\u017cniejszy tw\u00f3rca rodzimej literatury, jeden z czo\u0142owych inspirator\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej europejskiej my\u015bli filozoficznej, spo\u0142ecznej i artystycznej, kt\u00f3rego dorobek od dziesi\u0119cioleci stanowi wizyt\u00f3wk\u0119 nowoczesnej polskiej kultury, jej uniwersalnego wymiaru i awangardowego potencja\u0142u\u201d. <\/em>W ocenie senator\u00f3w Gombrowicz wytrwale uczy\u0142 nas przenikliwo\u015bci i bezkompromisowego spojrzenia na rzeczywisto\u015b\u0107, a jego przyk\u0142ad ilustruje jak istotne z punktu widzenia rozwoju cywilizacji pozostaj\u0105 indywidualno\u015bci. W roku 2024 r. przypada 120. rocznica urodzin pisarza.<\/p>\n\n\n\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz –<\/strong> \u201epolski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, t\u0142umacz, dyplomata<\/em>\u201d. Studiowa\u0142 na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie pocz\u0105tkowo polonistyk\u0119, a nast\u0119pnie prawo. Zadebiutowa\u0142 w roku 1930 r. na \u0142amach uniwersyteckiego pisma \u201eAlma Mater Vilnensis\u201d.<\/em> By\u0142 cz\u0142onkiem wile\u0144skiej grupy poet\u00f3w \u201e\u017bagary\u201d. <\/em>Pracowa\u0142 w Polskim Radiu Wilno. Po wybuchu II wojny do czerwca 1940 r. przebywa\u0142 w Wilnie, a p\u00f3\u017aniej w Warszawie. Bra\u0142 czynny udzia\u0142 w podziemnym \u017cyciu literackim; pod pseudonimem Jan Syru\u0107 opublikowa\u0142 w roku 1940 tom \u201eWiersze\u201d.<\/em> Po zako\u0144czeniu wojny podj\u0105\u0142 prac\u0119 w dyplomacji komunistycznego rz\u0105du Polski w Stanach Zjednoczonych i Pary\u017cu pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 attach\u00e9 kulturalnego. W 1951 r. wyst\u0105pi\u0142 o azyl polityczny we Francji. Mieszka\u0142 w Maisons-Laffitte, siedzibie \u201eKultury\u201d <\/em>Jerzego Giedroycia, z kt\u00f3r\u0105 na przestrzeni wielu lat wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142. W 1953 r. Instytut Literacki Giedroycia wyda\u0142 \u201eZniewolony umys\u0142\u201d,<\/em> esej adresowany do polskiej emigracji, obrazuj\u0105cy mechanizm my\u015blenia cz\u0142owieka w demokracjach ludowych. M. Skwarnicki pisa\u0142 o nim: \u201eMi\u0142osz sta\u0142 si\u0119 cz\u0105stk\u0105 \u017cycia i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 kultury nie tylko polskiej, ale i ameryka\u0144skiej, anglosaskiej, a jego \u201eZniewolony umys\u0142\u201d w czasach \u00bbja\u0142ta\u0144skich\u00ab, odegra\u0142 uniwersaln\u0105 rol\u0119 w zmaganiach \u015bwiata z totalitaryzmem i ocali\u0142 wielu\u201d. <\/em>W ocenie senator\u00f3w ksi\u0105\u017cka ta, b\u0119d\u0105ca b\u0142yskotliw\u0105 i wci\u0105\u017c aktualn\u0105 \u201eanaliz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci pora\u017conej przez totalitarne utopie jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek XX wieku\u201d<\/em> a do tego przynios\u0142a Mi\u0142oszowi uznanie na \u015bwiatow\u0105 skal\u0119. W p\u00f3\u017aniejszych latach Instytut wyda\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzie\u0142 Mi\u0142osza, a Jerzy Giedroy\u0107 przedstawi\u0142 jego kandydatur\u0119 do Nagrody Nobla. W roku 1960 Mi\u0142osz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 literatury s\u0142owia\u0144skiej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i na Harvardzie. W czasach PRL postrzegano go jako zdrajc\u0119 i renegata, pot\u0119pi\u0142 go Zwi\u0105zek Literat\u00f3w Polskich. Do roku 1980  funkcjonowa\u0142 na niego zapis cenzorski, zakazuj\u0105cy nawet wymieniania jego nazwiska. Ksi\u0105\u017cki Mi\u0142osza drukowano w podziemiu, przemycano z zagranicy. W 1980 r. zosta\u0142 laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Po raz pierwszy przyjecha\u0142 do kraju rok p\u00f3\u017aniej w roku 1981, kiedy zacz\u0119to ju\u017c legalnie wydawa\u0107 jego utwory. Do Polski przeprowadzi\u0142 si\u0119 w 1993 r. i zamieszka\u0142 w Krakowie. Pochowano go w Krypcie Zas\u0142u\u017conych na Ska\u0142ce. W ocenie senator\u00f3w Mi\u0142osz \u201eby\u0142 jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w naszych czas\u00f3w, kt\u00f3ry na trwa\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w polsk\u0105 i \u015bwiatow\u0105 literatur\u0119\u201d.<\/em> Senatorowie w podj\u0119tej uchwale przypomnieli, \u017ce by\u0142 on \u201e\u015bwiadkiem kluczowych wydarze\u0144 minionego stulecia: poczynaj\u0105c od p\u00f3l bitewnych pierwszej wojny \u015bwiatowej, poprzez rosyjsk\u0105 rewolucj\u0119, odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, spo\u0142eczne i narodowo\u015bciowe problemy II RP, czas spe\u0142nionej Apokalipsy i piek\u0142a, kt\u00f3rym sta\u0142y si\u0119 ulice okupowanej Warszawy, Holokaust i starcie 2 totalitaryzm\u00f3w, do\u015bwiadczenie emigranta w \u015bwiecie podzielonym \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, a\u017c do upadku sowieckiego imperium i budow\u0119 demokracji\u201d.<\/em> W ich ocenie \u201eMi\u0142osz to niekwestionowany autorytet intelektualny, w swojej tw\u00f3rczo\u015bci przekraczaj\u0105cy granice kultur, gatunk\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w, kt\u00f3rego wag\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci oddaj\u0105 m.in.<\/em> Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznana mu w 1980 r., Order Or\u0142a Bia\u0142ego oraz medal Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/em> W ksi\u0105\u017cce \u201eCzes\u0142awa Mi\u0142osza autoportret przekorny\u201d <\/em>czytamy: \u201eWe wszystkim, co m\u00f3wi\u0142em, da\u0142oby si\u0119 \u2013 by\u0107 mo\u017ce- odczyta\u0107 m\u00f3j sta\u0142y problem, mianowicie ch\u0119\u0107, \u017ceby nie wyda\u0107 si\u0119 kim\u015b innym, ni\u017c si\u0119 jest. To, musz\u0119 przyzna\u0107, gn\u0119bi\u0142o mnie ca\u0142e \u017cycie i nadal gn\u0119bi. Naturalnie, ka\u017cdy z nas zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce co innego jest mie\u0107 obraz siebie, sw\u00f3j w\u0142asny, a co innego jest nasz obraz odbity w oczach innych ludzi. Nigdy one ca\u0142kowicie si\u0119 nie pokrywaj\u0105, bo wiemy o sobie o wiele wi\u0119cej, ni\u017c inni ludzie o nas wiedz\u0105. (\u2026)\u201d.<\/em> W roku 2024 przypada 20. rocznica jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Zamoyski <\/strong>\u2013 \u201edzia\u0142acz spo\u0142eczny, fundator Zak\u0142ad\u00f3w K\u00f3rnickich, cz\u0142onek za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d w Krakowie\u201d. <\/em>Urodzony w Pary\u017cu, syn W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego i Jadwigi Zamoyskiej z Dzia\u0142y\u0144skich. W roku 1881 obj\u0105\u0142 dobra k\u00f3rnickie zapisane mu przez Jana Dzia\u0142y\u0144skiego. By\u0142 rzecznikiem polskiej w\u0142asno\u015bci w Prowincji Pozna\u0144skiej; jednym z najwa\u017cniejszych przejaw\u00f3w jego dzia\u0142alno\u015bci by\u0142o wykupowanie polskich maj\u0105tk\u00f3w zagro\u017conych przej\u0119ciem przez Niemc\u00f3w, kt\u00f3re z za\u0142o\u017cenia mia\u0142o utrzyma\u0107 polski stan posiadania na obszarze kolonizowanej i germanizowanej przez zaborc\u0119 Wielkopolski. Zamoyski inwestowa\u0142 w rozw\u00f3j przemys\u0142u, maj\u0105c przy tym na wzgl\u0119dzie korzy\u015bci polskich pracownik\u00f3w i kontrahent\u00f3w. By\u0142 m.in. wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Banku Ziemskiego w Poznaniu, finansowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Biblioteki K\u00f3rnickiej, wspiera\u0142 matk\u0119 w tworzeniu dzie\u0142a jej \u017cycia tj. Szko\u0142y Domowej Pracy Kobiet. W roku 1885 jako obywatela francuskiego obj\u0119to go ustawami bismarckowskimi, tzw. rugami pruskimi, przez co musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Wielkopolsk\u0119. W nast\u0119pnych latach dzia\u0142a\u0142 ma terenie Galicji, m.in. rozprowadzaj\u0105c akcje pozna\u0144skiego Banku Ziemskiego. Przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142 zwi\u0105zany z Podhalem. W 1889 r. naby\u0142 dobra zakopia\u0144skie, tj. poka\u017any fragment wsp\u00f3\u0142czesnych Tatr Polskich, co mia\u0142o ustrzec tamtejsz\u0105 przyrod\u0119 przed grabie\u017ccz\u0105 gospodark\u0105 le\u015bn\u0105. \u201eW samym Zakopanem przyczyni\u0142 si\u0119 do budowy elektrowni, wodoci\u0105g\u00f3w, szko\u0142y, szpitala, poczty, a tak\u017ce nowego gmachu Muzeum Tatrza\u0144skiego i Bazaru Polskiego na Krup\u00f3wkach. To dzi\u0119ki jego wysi\u0142kom zaistnia\u0142a linia kolejowa z Chab\u00f3wki do Zakopanego.   Jego staraniom zawdzi\u0119czamy r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce tatrza\u0144skie Morskie Oko znajduje si\u0119 obecnie w granicach Polski\u201d. <\/em>Nie za\u0142o\u017cy\u0142 rodziny, maj\u0105tek wraz z Bibliotek\u0105 K\u00f3rnick\u0105 razem z siostr\u0105 Mari\u0105 przekaza\u0142 narodowi polskiemu, tworz\u0105c fundacj\u0119 Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. 10 listopada 1933 r. \u201eza wybitne zas\u0142ugi dla kraju, prac\u0119 spo\u0142eczn\u0105 oraz wielk\u0105 ofiarno\u015b\u0107\u201d<\/em> zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony przez prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego Wielk\u0105 Wst\u0119g\u0105 Odrodzenia Polski. Senatorowie w podj\u0119tej uchwale podkre\u015blili, \u017ce \u201eswoje ascetyczne \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 on w ca\u0142o\u015bci s\u0142u\u017cbie ojczy\u017anie i narodowi, a zwie\u0144czy\u0142 je przekazaniem ca\u0142ego maj\u0105tku wraz z Bibliotek\u0105 K\u00f3rnick\u0105, narodowi polskiemu, czynem \u015bwiadcz\u0105cym o tym, \u017ce sprawy kraju by\u0142y dla niego najwa\u017cniejsze\u201d. <\/em>Przypomnieli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce po \u015bmierci W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego Stefan \u017beromski napisa\u0142, i\u017c akt donacyjny powo\u0142uj\u0105cy fundacj\u0119 Zak\u0142ady K\u00f3rnickie \u201ewinien by\u0107 czytany w szko\u0142ach na r\u00f3wni z arcydzie\u0142ami wieszcz\u00f3w narodowych\u201d.<\/em> W 2024 przypada 100. rocznica \u015bmierci tego wybitnego Polaka.<\/p>\n\n\n\n

Rok Edukacji Ekonomicznej <\/strong>\u2013 Senatorowie chcieli w ten spos\u00f3b wyrazi\u0107 uznanie dla poczynionych na przestrzeni ostatnich 100 lat stara\u0144 tysi\u0119cy os\u00f3b oraz instytucji zaanga\u017cowanych w popularyzowanie i przekazywanie tej, jak\u017ce istotnej, wiedzy. W podj\u0119tej uchwale czytamy: \u201eKieruj\u0105c si\u0119 s\u0142owami W\u0142adys\u0142awa Grabskiego: \u00abEdukacja ekonomiczna stanowi fundament dobrobytu narodowego i osobistego\u00bb, chcemy wzmocni\u0107 d\u0105\u017cenia \u015bwiata ekonomii i edukacji do podmiotowej obecno\u015bci edukacji ekonomicznej w polskim \u017cyciu spo\u0142ecznym, gospodarczym i politycznym\u201d. <\/em>Przypadaj\u0105ca w roku 2024 rocznica 100-lecia: reform gospodarczych W\u0142adys\u0142awa Grabskiego, powstania polskiego z\u0142otego, utworzenia Banku Polskiego oraz Banku Gospodarstwa Krajowego oraz wydania ksi\u0105\u017cki J. Korczaka \u201eBankructwo Ma\u0142ego D\u017ceka\u201d<\/em> (jedna z najistotniejszych ksi\u0105\u017cek w zakresie praktycznej i powszechnej edukacji ekonomicznej, jak\u0105 napisano w Polsce) to w ocenie senator\u00f3w doskona\u0142a okazja do przypomnienia znaczenia wszystkich wskazanych wy\u017cej wydarze\u0144 w historii odradzaj\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa polskiego, jak te\u017c zaprezentowania wagi edukacji ekonomicznej w dzisiejszym \u015bwiecie, codziennym \u017cyciu Polek i Polak\u00f3w, a tak\u017ce w wymiarze efektywnego rozwoju pa\u0144stwa i pot\u0119gowania jego potencja\u0142u gospodarczego.<\/p>\n\n\n\n

oprac. A. Weso\u0142owska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n