Zarówno Sejm, jak i Senat RP ogłosili patronów 2026 wybierając postaci i wydarzenia wyjątkowo istotne z punktu widzenia polskiej kultury, historii i tożsamości.
PATRONI ROKU WYBRANI PRZEZ SEJM
Józef Czapski, Ignacy Daszyński, Sergiusz Piasecki, Stanisław Staszic, Mieczysław Fogg i Józef Maksymilian Ossoliński. Decyzją Sejmu rok 2026 będzie też rokiem Polskiego Radia, Polskiej Kolei i Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej.
Józef Czapski – niezwykły artysta, a zarazem wielki Polak i Europejczyk. Wybitny malarz, jeden z czołowych przedstawicieli środowiska kapistów, które odegrało kluczową rolę w polskiej sztuce dwudziestolecia międzywojennego. Znakomity pisarz, autor głębokich esejów o sztuce i literaturze oraz unikalnych dzienników obejmujących około trzystu zeszytów. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Świadek zbrodni katyńskiej, oficer armii gen. Władysława Andersa. W swojej książce „Na nieludzkiej ziemi” przedstawił wstrząsający obraz Związku Sowieckiego w czasie II wojny światowej. Po wojnie, jako emigrant, współtworzył z Jerzym Giedroyciem paryską „Kulturę”.
Ignacy Daszyński – premier, marszałek Sejmu i jeden z Ojców Niepodległości. Jego aktywność publiczna była nakierowana na rozwój demokracji parlamentarnej oraz odrodzenie państwa polskiego. Jako premier Tymczasowego Rządu Ludowego w Lublinie, będącego pierwszym polskim organem władzy niezależnym od państw zaborczych oraz milowym krokiem ku odzyskaniu przez Polskę niepodległości po 123 latach niewoli, Daszyński stał się symbolem walki o wolność i demokrację.
Sergiusz Piasecki – weteran wojny polsko-bolszewickiej, as polskiego wywiadu, przemytnik, awanturnik i więzień, wybitny pisarz, patriota. W czasie II wojny światowej żołnierz Armii Krajowej, szef komórki wykonującej na zdrajcach wyroki Polski podziemnej. Po wojnie emigracyjny antykomunistyczny pisarz objęty całkowitym zakazem druku przez cenzurę w PRL. Jeden z najwybitniejszych twórców polskiej literatury XX wieku.
Stanisław Staszic – polski działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny i publicysta, filozof i tłumacz, przyrodnik: geograf i geolog, ksiądz katolicki, członek Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, minister stanu Księstwa Warszawskiego, minister stanu Królestwa Polskiego, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia.
Mieczysław Fogg – (właśc. Mieczysława Fogiela) – artysta, który sprzedał ponad 25 milionów egzemplarzy swoich płyt, występował na kilkudziesięciu tysiącach koncertów w Polsce i za granicą, a w repertuarze miał łącznie ponad 2 tysiące utworów. Ambasador kultury polskiej na świecie, jeden z bardziej rozpoznawalnych jej przedstawicieli. Gwiazda międzywojennej i powojennej sceny. W uznaniu dla dorobku artystycznego tego wybitnego pieśniarza, jego zasług dla promocji kultury polskiej na całym świecie, a także jego patriotyzmu i postawy, jaką prezentował w czasie wojny polsko-bolszewickiej, niemieckiej okupacji z okresu II wojny światowej i Powstania Warszawskiego, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił go patronem roku 2026.
Józef Maksymilian Ossoliński – Swoje życie poświęcił polskiej kulturze i nauce, był bibliofilem, powieściopisarzem, poetą, badaczem literatury, tłumaczem, leksykografem, historykiem, prekursorem badań nad słowiańszczyzną i politykiem. Prowadził studia historyczno-literackie w Bibliotece Królewskiej i wielkiej Bibliotece Załuskich stworzonej przez niezwykle zasłużonych dla polskiej kultury braci biskupów: Józefa Andrzeja i Andrzeja Stanisława Załuskich. Publikował na łamach warszawskich pism: „Monitora” oraz „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych”, a później wspierał lwowski „Dziennik Patriotycznych Polaków”. dzieło jego życia – Ossolineum stało się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury i nauki. Zakład już od dwóch wieków pełni funkcję narodowej książnicy i muzeum.
Polskie Radio – Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w setną rocznicę rozpoczęcia regularnego nadawania programu ustanowił rok 2026 Rokiem Polskiego Radia. W niedzielę 18 kwietnia 1926 roku o godzinie 17 historyczne słowa spikerki Janiny Sztompkówny: „Halo, halo, Polskie Radio. Fala 480 metrów” poprzedziły pierwszą oficjalną audycję, w której zaprezentowano muzykę Fryderyka Chopina. Powstała w 1925 roku Spółka Polskie Radio rozpoczęła regularną działalność programową. W ocenie Sejmu przez sto lat Polskie Radio było świadkiem zdarzeń, medium reagującym na bieżące wydarzenia. Informowało, bawiło, odegrało niezwykle istotną rolę w edukowaniu, wychowywaniu i kształtowaniu gustów wielu pokoleń. Polskie Radio wraz z rozgłośniami regionalnymi nieustannie jednoczy słuchających. Dla wielu z nich jest ciągle oknem na świat, teatrem wyobraźni, audialnym magiem, wyjątkowym źródłem emocji. W XXI wieku nie maleje jego społeczna funkcja, a świat cyfrowy i rozwijające się technologie jeszcze tę funkcję umacniają i powodują, że znaczenie i pozycja Polskiego Radia wzrastają.
Polska Kolej – Doceniając ogromny wkład Polskich Kolei Państwowych oraz ich pracowników – zarówno dawnych, jak i obecnych – w budowę i umacnianie polskiej państwowości, kształtowanie etosu służby Polsce, a także w pracę na rzecz rozwoju nowoczesnego transportu publicznego, w stulecie powołania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia rok 2026 Rokiem Polskiej Kolei.
Profilaktyka Zdrowotna – Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznając zdrowie za jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka, w trosce o przyszłość zdrowotną społeczeństwa oraz w odpowiedzi na dynamicznie zmieniające się wyzwania cywilizacyjne ustanowił rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej.
Źródło:
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica, M.P. poz. 1057.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Józefa Czapskiego, M.P. poz. 1058.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Mieczysława Fogga, M.P. poz. 1059.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, M.P. 2025 poz. 1069.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Ignacego Daszyńskiego, M.P. poz. 1073.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Polskiego Radia, M.P. 2025 poz. 1074.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego, M.P. poz. 1099.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Polskiej Kolei, M.P. 2025 poz. 1101.
- Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, M.P. poz. 1104.
- https://x.com/KancelariaSejmu/status/1971528068130083285, [dostęp: 12.01.2026].
PATRONI ROKU WYBRANI PRZEZ SENAT
Decyzją Senatu rok 2026 będzie obchodzony jako Rok: Andrzeja Wajdy, Jerzego Giedroycia, Błogosławionej Matki Elżbiety Róży Czackiej oraz Miasta Gdyni i Robotniczych Protestów Czerwca 1976.
Grafika źródło: https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,16866,patroni-roku-2026.html, [dostęp: 09.01.2026].
Andrzej Wajda – polski reżyser, współtwórca polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową, artysta zajmujący się też reżyserią teatralną, wyjątkowo związany z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jeden z najwybitniejszych twórców kultury polskiej XX i początków XXI w., który swą twórczością stworzył pomost pomiędzy „polskim czasem przeszłym” a teraźniejszością i przyszłością. Ambasador Polski i polskiej kultury w świecie, którego filmy weszły do kanonu arcydzieł światowego kina i stanowią bezcenny polski depozyt w archiwach dziesiątej muzy.
Jerzy Giedroyć – myśliciel polityczny XX w., który całe życie poświęcił sprawie niepodległości Polski – Polski tolerancyjnej i nowoczesnej, ale też szanującej własne tradycje narodowe. Założyciel i redaktor naczelny paryskiej „Kultury” oraz wieloletni współpracownik wielu polskich i międzynarodowych instytucji. Założyciel „Instytutu Literackiego” w Rzymie, będącego istotnym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego Polonii oraz miejscem publikacji wielu ważnych dzieł literackich i naukowych.
Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka – prekursorka i krzewicielka polskiej tyflologii, „niewidoma Matka niewidomych”, założycielka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża (powołanych do służby ociemniałym i do wynagradzania Bogu za duchową ślepotę ludzi). Błogosławiona Kościoła katolickiego, beatyfikowana 12 września 2021 r. W 1910 r. z własnych funduszy założyła schronisko dla niewidomych w Warszawie, przekształcone następnie w Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Jako pierwsza w Polsce rozpoczęła opracowywanie i wprowadzanie zakrojonej na szeroką skalę systemowej opieki nad niewidomymi. Założyła szkołę powszechną, ochronkę, bibliotekę i dom opieki dla starszych ociemniałych kobiet. Prowadziła też warsztaty umożliwiające osobom ociemniałym zdobywanie praktycznych umiejętności, w tym warsztaty zawodowe dla ociemniałych mężczyzn. W podwarszawskich Laskach stworzyła ośrodek pomocy ociemniałym.
Rok 2026 został też ogłoszony Rokiem Miasta Gdyni, Senatorowie chcieli w ten sposób upamiętnić 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich i docenić „ogromną rolę i kluczowe znaczenie miasta w rozwoju gospodarczym naszej ojczyzny oraz przemianach ustrojowych”. W uchwale przypomniano dzieje miasta, będącego „symbolem dynamicznego rozwoju gospodarczego i nowoczesności w polskiej historii”, począwszy od czasu jego budowy i uzyskania praw miejskich w 1926 r., poprzez okres rozwoju w latach 30. XX w., tragedię II wojny światowej, wydarzenia Grudnia ‘70, aż po czasy współczesne.
Decyzją Senatorów rok 2026 będzie obchodzony jako Rok Robotniczych Protestów Czerwca 1976. Senatorowie podkreślili, że największym dramatem, tamtych wydarzeń przy brutalnym spacyfikowaniu manifestujących, nie było użycie milicyjnych pałek, petard gazowych, czy armatek wodnych, a fakt, że „brat wystąpił przeciwko bratu”. Represje najmocniej dotknęły Radom, który do dziś musi mierzyć się z konsekwencjami decyzji podjętych w 1976 r. Po protestach zatrzymano ponad 900 osób. Większość z nich straciła pracę, doświadczyła tortur, w tym osławionych „ścieżek zdrowia”, a także była więziona. Senatorowie zaznaczyli, że „ich obowiązkiem jest przekazanie kolejnym pokoleniom prawdy historycznej o tamtych wydarzeniach. Totalitarna władza przez lata czyniła wszystko, aby umniejszyć ich znaczenie, a bohaterów przedstawić jako bandytów i chuliganów”. Uchwała ma przywracać należne miejsce wydarzeniom Czerwca 1976, a jednocześnie zaakcentować „piękno tamtych dni, które podkreśla rodząca się wtedy solidarność pomiędzy różnymi grupami społecznymi w dążeniu do ludzkiej godności i pełni wolności”.
Źródło: https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,16866,patroni-roku-2026.html, [dostęp: 09.01.2026].
oprac. A. Wesołowska
